जर तुम्ही दुष्काळ परिस्थितीचा वनस्पतींवर होणाऱ्या परिणामांचा अभ्यास करत असाल तर विद्युतचुंबकीय वर्णपटातील कोणता भाग सर्वाधिक उपयुक्त डेटा प्रदान करू शकतो ?
EN
If you are studying the impact of drought conditions on vegetation, which part of the electromagnetic spectrum can provide the most useful data?
उत्तर: जवळील अवरक्त (पर्याय ३)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
नियर इन्फ्रारेड (Near-Infrared - NIR): वनस्पतींच्या पानांमधील मेसोफिल (mesophyll) पेशींच्या संरचनेमुळे निरोगी व हिरवी वनस्पती जवळच्या अवरक्त (NIR - ०.७ ते १.१ मायक्रोमीटर) लहरींचे प्रचंड प्रमाणात परावर्तन करतात.
•
दुष्काळाचा प्रभाव: जेव्हा वनस्पतींवर पाण्याचा ताण (दुष्काळ) येतो, तेव्हा पानांमधील पेशी सुकतात आणि NIR चे परावर्तन लक्षणीयरीत्या कमी होते.
•
म्हणूनच दुष्काळ परिस्थिती, वनस्पतींचे आरोग्य आणि NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) मोजण्यासाठी जवळचा अवरक्त (Near-Infrared) पट्टा सर्वात उपयुक्त ठरतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
निरोगी वनस्पती: दृष्य भागात (लाल/निळा) प्रकाश शोषून घेतात आणि Near-Infrared (NIR) भागात सर्वाधिक परावर्तन करतात.
•
NDVI सूत्र: $NDVI = rac{NIR - Red}{NIR + Red}$.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Near-Infrared (Option 3)
Key Points:
•
Near-Infrared (NIR) Band: Healthy, hydrated green vegetation exhibits exceptionally high reflectance in the Near-Infrared region (0.7 to 1.1 $\mu m$) owing to internal scattering within the spongy mesophyll cell structure.
•
Impact of Drought Stress: Under water deficit/drought stress, cellular dehydration causes leaf wilting and cell collapse, drastically reducing NIR reflectance.
•
Consequently, monitoring vegetative vigor, plant stress, and computing vegetation indices (NDVI) relies predominantly on the Near-Infrared band.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Healthy vegetation strongly reflects NIR radiation and absorbs red light. NDVI formula: $NDVI = (NIR - Red) / (NIR + Red)$.