1911 मध्ये शाही विधीमंडळात ________ यांनी सक्तीचे आणि मोफत प्राथमिक शिक्षण सुरू करावे असे विधेयक मांडले.
EN
In 1911, who introduced a bill in the Imperial Legislative Council to provide for free and compulsory primary education?
१९११ मध्ये ब्रिटिश भारताच्या केंद्रीय कायदेमंडळात (शाही विधिमंडळ - Imperial Legislative Council) मोफत आणि सक्तीच्या प्राथमिक शिक्षणाचे ऐतिहासिक विधेयक नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले (Gopal Krishna Gokhale) यांनी मांडले होते:
१.
विधेयकाची पार्श्वभूमी: गोखले यांनी सर्वप्रथम १९१० मध्ये प्राथमिक शिक्षणावर ठराव मांडला. त्यानंतर १६ मार्च १९११ रोजी त्यांनी 'प्राथमिक शिक्षण विधेयक' (Elementary Education Bill, 1911) मांडले.
२.
विधेयकाचा गाभा: ६ ते १० वयोगटातील मुलांसाठी प्राथमिक शिक्षण टप्प्याटप्प्याने मोफत व सक्तीचे करावे, स्थानिक स्वराज्य संस्थांना यासाठी कर आकारणीचे अधिकार द्यावेत आणि खर्चाचा भार सरकार व स्थानिक संस्थांनी १:२ प्रमाणात उचलावा अशी शिफारस होती.
३.
विधेयक नामंजूर: ब्रिटिश नोकरशाही, सनातनी सदस्य आणि जमीनदारांच्या विरोधामुळे १८ मार्च १९१२ रोजी हे विधेयक ३८ विरुद्ध १३ मतांनी फेटाळण्यात आले.
४.
गोखले यांनी विधानसभेत उद्गार काढले होते: *"जरी हे विधेयक आज फेटाळले गेले, तरी ते उद्या पुन्हा मांडले जाईल आणि एक दिवस नक्की मंजूर होईल; कारण शिक्षणाशिवाय भारताचा उद्धार अशक्य आहे."*
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मोफत व सक्तीच्या प्राथमिक शिक्षणाचे विधेयक मांडणारे: नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले (१६ मार्च १९११).
•
भारत सेवक समाज (Servants of India Society) ची स्थापना: १२ जून १९०५ (पुणे).
•
गोखल्यांना 'भारताचे ग्लॅडस्टन' मानले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
In 1911, the historic bill proposing free and compulsory elementary education was introduced in the Imperial Legislative Council by Gopal Krishna Gokhale:
1.
Legislative Initiative: Following his March 1910 resolution, Gokhale formally introduced the Elementary Education Bill on 16 March 1911 in the Imperial Legislative Council.
2.
Key Provisions: The bill sought to empower local municipal and rural boards to introduce compulsory schooling for boys aged 6 to 10 in areas where a prescribed percentage of attendance was reached, sharing the financial burden between provincial governments and local bodies (2:1 ratio) with tuition remitted for poor families.
3.
Defeat of the Bill: Opposed by colonial administrators citing budgetary constraints and supported only by liberal Indian members, the bill was defeated on 18 March 1912 by 38 votes to 13.
4.
Gokhale famously declared: *"We must face defeat with dignity. We must serve our country by our failures as well as by our successes."*
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Gopal Krishna Gokhale introduced the Free and Compulsory Elementary Education Bill on 16 March 1911.
•
Founded the Servants of India Society (Bharat Sevak Samaj) on 12 June 1905 in Pune.