1995 मध्ये यु.एस.पेटंट कार्यालयाने हळदी वरील पेटंट रद्द केले. या संदर्भात पुढीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
EN
In 1995, the US Patent Office revoked the patent on turmeric. Which of the following statements is correct in this regard?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (पेटंट देण्याबाबत डॉ. आर.ए. माशेलकर यांनी यू.एस. पेटंट कार्यालयाला आव्हान केले)
स्पष्टीकरण:
•
१९९५ मध्ये अमेरिकन पेटंट कार्यालयाने (USPTO) मिसिसिपी विद्यापीठाच्या दोन शास्त्रज्ञांना हळदीच्या जखम भरून काढण्याच्या औषधी गुणधर्मासाठी पेटंट दिले होते.
•
वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेचे (CSIR) तत्कालीन महासंचालक डॉ. रघुनाथ अनंत माशेलकर (Dr. R. A. Mashelkar) यांनी या अन्यायाविरुद्ध USPTO कडे कायदेशीर आव्हान दिले.
•
डॉ. माशेलकर यांच्या नेतृत्वाखालील पथकाने संस्कृत व प्राचीन आयुर्वेदिक ग्रंथांमधील हजारो वर्षांचे ऐतिहासिक पुरावे सादर करून हे सिद्ध केले की, हळदीचे औषधी गुणधर्म हे भारताचे पारंपारिक ज्ञान (Prior Art) आहे आणि यात कोणताही 'नवीन शोध' (Novelty) नाही.
•
परिणामी, १९९७ मध्ये अमेरिकन पेटंट कार्यालयाने हळदीवरील पेटंट पूर्णपणे रद्द (Revoked) केले. हा भारताचा आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील ऐतिहासिक विजय ठरला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
या विजयानंतर अशा प्रकारची बायो-पायरसी रोखण्यासाठी भारत सरकारने २००१ मध्ये 'पारंपारिक ज्ञान डिजिटल ग्रंथालय' (TKDL) ची निर्मिती केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Dr. R.A. Mashelkar challenged the U.S. Patent Office)
Explanation:
•
In 1995, the US Patent and Trademark Office (USPTO) granted a controversial patent to researchers at the University of Mississippi Medical Center on the wound-healing properties of turmeric.
•
Dr. R. A. Mashelkar, then Director-General of India's Council of Scientific and Industrial Research (CSIR), spearheaded a historic formal legal challenge against this patent.
•
CSIR compiled documentary evidence from ancient Sanskrit and Ayurvedic texts proving that turmeric's healing attributes had been part of India's traditional public knowledge for millennia, meaning it failed the fundamental legal test of 'novelty'.
•
In a landmark victory for developing nations against biopiracy, the USPTO revoked all claims of the turmeric patent in 1997.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
This landmark triumph led to the establishment of India's Traditional Knowledge Digital Library (TKDL) in 2001 to prevent biopiracy internationally.