विकसनशील देशांमध्ये लोकसंख्या स्तूप ..........असतो.
EN
In developing countries, the population pyramid has a ..........
योग्य उत्तर पर्याय ३ (रूंद पाया आणि अरूंद माथा) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
लोकसंख्या मनोरा / स्तूप (Population Pyramid):
•
विकसनशील देशांमध्ये (उदा. भारत, नायजेरिया, बांगलादेश) जन्मदर उच्च असतो, ज्यामुळे बालकांची संख्या (० ते १४ वर्षे) खूप मोठी असते. म्हणून स्तूपाचा पाया रुंद (Broad Base) असतो.
•
दुसरीकडे, अपुऱ्या आरोग्यसुविधा आणि सरासरी आयुर्मान कमी असल्यामुळे वृद्धांची संख्या (६० वर्षांपेक्षा जास्त) तुलनेने कमी असते. म्हणून स्तूपाचा माथा अरुंद (Narrow Apex) असतो.
•
अशा त्रिकोणी आकाराच्या मनोऱ्याला 'विस्तारणारा मनोरा' (Expansive Pyramid) म्हणतात.
•
विकसित देशांमध्ये जन्मदर कमी असल्याने पाया अरुंद आणि माथा तुलनेने रुंद असतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लोकसंख्या स्तूपाचे प्रकार: १) विस्तारणारा मनोरा (रुंद पाया, अरुंद माथा - विकसनशील देश); २) स्थिर मनोरा (घंटेसारखा आकार - विकसित देश); ३) आकुंचन पावणारा मनोरा (अरुंद पाया, रुंद मध्य/माथा - जपान, जर्मनी).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Broad base and narrow apex).
Explanation:
•
Population Pyramid in Developing Countries:
•
Characterized by an expansive triangular structure.
•
Broad Base (रूंद पाया): High fertility and high birth rates produce a very large proportion of children and youth in the lower age cohorts (0–14 years).
•
Narrow Apex (अरूंद माथा): Higher mortality in older ages and lower life expectancy mean fewer individuals survive to senior ages (65+ years).
•
Conversely, developed post-industrial nations display stationary or constrictive pyramids with narrow bases and relatively broader tops.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Types of population pyramids: 1) Expansive (Broad base, narrow top — high birth rate, developing nations); 2) Stationary (Bell-shaped — developed nations); 3) Constrictive (Narrow base — declining birth rates like Japan and Germany).