विद्युत अभियांत्रिकी व भौतिकशास्त्रामध्ये 'व्होल्टेज ड्रॉप' (Voltage Drop / विभवपात) म्हणजे काय?
EN
In electrical engineering and physics, what does 'Voltage Drop' refer to?
योग्य उत्तर पर्याय (३) परिपथातील कोणत्याही दोन बिंदूंमधील किंवा घटकावरील विद्युत विभवातील घट (फरक) आहे.
विश्लेषण:
•
जेव्हा विद्युतप्रवाह एखाद्या रोधकामधून किंवा विद्युत उपकरणातून वाहतो, तेव्हा वाहकाच्या अंतर्गत रोधावर मात करण्यासाठी विद्युत ऊर्जेचा काही भाग खर्ची पडतो. यामुळे उपकरणाच्या आधीच्या आणि नंतरच्या टोकांमधील विद्युतदाबामध्ये घट होते.
•
या दोन बिंदूंमधील विभवांतराला 'व्होल्टेज ड्रॉप' (विभवपात) म्हणतात ($V = I \times R$).
•
किर्चॉफचा व्होल्टेज नियम (KVL): बंदिस्त परिपथातील सर्व व्होल्टेज ड्रॉप्सची बेरीज ही पुरवलेल्या एकूण विद्युतदाबाइतकी (EMF) असते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: हा विद्युतप्रवाह (Current) दर्शवतो.
•
पर्याय २: हा अंतर्गत रोध (Internal resistance - $r$) आहे.
•
पर्याय ४: ही ज्यूल उष्णता (Joule heating) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
वाहकाची लांबी वाढल्यास तारेचा स्वतःचा रोध वाढतो, ज्यामुळे लांब अंतराच्या वीज वहनात व्होल्टेज ड्रॉप जास्त होतो. म्हणूनच उच्च दाबाने (High Voltage) वीज वहन केले जाते जेणेकरून ऊर्जा नुकसान कमी व्हावे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) The reduction in electrical potential (potential difference) between two points across a circuit component.
Analysis:
•
Voltage drop is the decrease in electrical potential along the path of a current flowing through an electrical circuit.
•
As current traverses a resistor or impedance, electrical energy is converted into other energy forms (heat, light), causing potential difference across it governed by Ohm's Law: $V = IR$.
•
Kirchhoff's Voltage Law (KVL) dictates that the directed sum of potential differences around any closed circuit loop is zero.
Distractor Analysis:
•
Option 1: Measures electric current ($I$), not voltage drop.
•
Option 2: Internal resistance ($r$) of a cell, not potential drop.
•
Option 4: Joule heating effect, an energetic outcome rather than the electrical potential parameter.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Long transmission lines experience significant voltage drop ($V = IR$). To minimize line drop and power loss ($I^2 R$), electric power is transmitted across grids at very high voltages and low currents.