संगणकीय प्रणाली आणि डेटा सेंटर्समध्ये माहिती तंत्रज्ञान सेवांना 'भौतिक सुरक्षा' (Physical Security - उदा. बायोमेट्रिक प्रवेश, आग प्रतिबंधक यंत्रणा, CCTV) पुरवण्यामागे खालीलपैकी कोणती मुख्य कारणे असतात? १. सर्व्हर आणि हार्डवेअर घटकांची चोरी किंवा भौतिक नुकसान रोखणे. २. संवेदनशील माहितीची चोरी, छेडछाड किंवा अनधिकृत भौतिक ॲक्सेस रोखणे. ३. वीज खंडित होणे किंवा आगीसारख्या आपत्तींमुळे संगणकीय सेवेमध्ये निर्माण होणारा व्यत्यय रोखणे. खालीलपैकी योग्य विधान/विधाने निवडा:
EN
In enterprise computing facilities and data centres, physical security controls (e.g., biometric access barriers, surveillance, fire suppression) are deployed primarily for which of the following reasons?
1. Prevention of physical theft of, or damage to, computer hardware assets.
2. Prevention of theft, tampering, or unauthorized physical extraction of sensitive information.
3. Prevention of disruption to critical operational services.
Select the correct answer using the codes below:
योग्य उत्तर पर्याय (४) १, २ आणि ३ सर्व आहे.
स्पष्टीकरण:
•
माहिती तंत्रज्ञान सुरक्षेमध्ये केवळ सायबर/सॉफ्टवेअर सुरक्षा पुरेशी नसते, तर भौतिक सुरक्षा (Physical Security) ही मूलभूत पाया मानली जाते.
•
१. हार्डवेअरचे संरक्षण: सर्व्हर, राऊटर, स्टोरेज ड्राइव्ह्स आणि केबल्स यांची चोरी, मोडतोड किंवा नैसर्गिक हानीपासून संरक्षण करणे आवश्यक असते.
•
२. माहितीचे संरक्षण: प्रत्यक्ष हार्ड डिस्क किंवा बॅकअप टेप्सची चोरी झाल्यास सायबर सुरक्षेचे सर्व स्तर निरुपयोगी ठरतात; म्हणून अनधिकृत व्यक्तींना सर्व्हर रूममध्ये जाण्यापासून रोखणे आवश्यक असते.
•
३. सेवेतील सातत्य (Service Availability): आग, पूर, अतिउष्णता किंवा वीज खंडित होण्यामुळे सर्व्हर डाऊन होऊन बँकिंग, रेल्वे यांसारख्या सेवा ठप्प होऊ नयेत यासाठी UPS, जनरेटर, अग्निशामक यंत्रणा पुरवली जाते.
•
म्हणून ही तिन्ही कारणे भौतिक सुरक्षिततेसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १, २ आणि ३ अपूर्ण आहेत कारण या तिन्ही उद्दिष्टांशिवाय माहिती तंत्रज्ञान पायाभूत सुविधा सुरक्षित राहू शकत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
माहिती सुरक्षेचे तीन स्तर (Three Tiers of Security):
१.
भौतिक सुरक्षा (Physical Security): लॉक, गार्ड्स, बायोमेट्रिक्स, फायर अलार्म.
२.
तांत्रिक सुरक्षा (Technical/Logical Security): फायरवॉल, पासवर्ड्स, एन्क्रिप्शन, अँटीव्हायरस.
३.
प्रशासकीय सुरक्षा (Administrative Security): सुरक्षा धोरणे, कर्मचाऱ्यांचे प्रशिक्षण, बॅकअप नियमावली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) 1, 2 and 3 (All).
Explanation:
•
Physical Security in Computing:
•
While logical and network security safeguards protect against cyber attacks, physical security forms the baseline perimeter defending enterprise computational infrastructure.
•
Hardware Asset Protection (1): Prevents physical vandalism, sabotage, or component theft of mission-critical servers, switches, and storage racks.
•
Information Asset Protection (2): Physical possession of storage media bypasses logical authentication; preventing unauthorized entry blocks raw data extraction via external drives.
•
Service Continuity (3): Protects against thermal overloads, fires, power surges, and accidental disconnects to guarantee continuous service uptime (Availability).
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3 are inadequate as enterprise security frameworks (e.g., ISO/IEC 27001) mandate all three pillars simultaneously.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Three Pillars of Comprehensive IT Security:
1.
Physical Controls: Access badges, biometrics, perimeter fences, HVAC climate control, FM-200 fire suppression.
2.
Technical Controls: Firewalls, Multi-Factor Authentication (MFA), TLS encryption.
3.
Operational Controls: Disaster Recovery Plans (DRP), Business Continuity Plans (BCP).