जमीन महसूल आणि कृषी भूगोलात शेतीजमीन काही काळासाठी 'पडीक' (Fallow Land) ठेवण्यामागचा मुख्य कृषी-वैज्ञानिक उद्देश कोणता असतो?
EN
In land revenue and agricultural geography, what is the primary agro-scientific objective of keeping farmland 'Fallow' for a designated period?
योग्य उत्तर पर्याय (2) आहे.
विश्लेषण:
•
पडीक जमीन (Fallow Land): शेतीत सतत पिके घेतल्यास मातीतील आवश्यक अन्नद्रव्ये (नत्र, स्फुरद, पालाश) आणि ओलावा संपतो. त्यामुळे जमीन १ ते ५ वर्षांपर्यंत पिकांविना मोकळी सोडली जाते, ज्याला 'पडीक ठेवणे' म्हणतात.
•
वैज्ञानिक उद्देश: यामुळे जमिनीला विश्रांती मिळते, हवेतील नायट्रोजनचे नैसर्गिक स्थिरीकरण होते, पालापाचोळा कुजून ह्युमसचे प्रमाण वाढते, सूक्ष्मजीवांचे चक्र पूर्ववत होते आणि जमिनीची उपजत सुपीकता पुन्हा निर्माण होते.
•
प्रकार:
•
चालू पड (Current Fallow): १ वर्ष किंवा त्यापेक्षा कमी काळ पडीक असलेली जमीन.
•
इतर पड (Other Fallow): १ ते ५ वर्षांपर्यंत लागवडीविना राहिलेली जमीन.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1), (3) व (4) हे विसंगत पर्याय आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
५ वर्षांपेक्षा जास्त काळ लागवडीखाली नसलेली जमीन महसूल वर्गीकरणात 'लागवडयोग्य पडीक जमीन' (Culturable Waste Land) या वर्गात मोडते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
Analysis:
•
Fallow Land Dynamics: Continuous harvesting exhausts vital macro-nutrients and depletes capillary moisture. Leaving land unseeded ('fallowing') allows natural regenerative mechanisms to restore chemical and organic equilibria.
•
Scientific Rationale: Natural nitrogen fixation, microbial restoration, accumulation of vegetative detritus, and deep moisture conservation rejuvenate depleted soil profiles.
•
Statistical Categories:
•
Current Fallow: Cropland kept uncultivated for one agricultural year or less.
•
Fallow other than current fallow: Left uncultivated for a period of 1 to 5 continuous years.
Distractor Analysis:
•
Options (1), (3), and (4) do not represent agronomic objectives of fallowing.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Agricultural land left uncultivated for more than 5 consecutive years is categorized under land records as 'Culturable Waste Land'.