अर्थशास्त्रामध्ये 'गिनी गुणांक' (Gini Coefficient) चा वापर प्रामुख्याने खालीलपैकी काय मोजण्यासाठी केला जातो?
EN
In macroeconomic analysis, the 'Gini Coefficient' is primarily utilized to measure which of the following?
योग्य उत्तर पर्याय २ आहे: 'समाजातील उत्पन्न किंवा संपत्तीच्या वितरणातील असमानता (विषमता) मोजण्यासाठी'.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
गिनी गुणांक (Gini Coefficient):
•
इटालियन सांख्यिकीशास्त्रज्ञ कोराडो गिनी (Corrado Gini) यांनी १९१२ मध्ये हा गुणांक विकसित केला.
•
हा गुणांक लॉरेन्झ वक्रावर (Lorenz Curve) आधारित असून तो समाजातील उत्पन्न किंवा संपत्ती वितरणातील असमानतेचे सांख्यिकीय मोजमाप करतो.
2.
गिनी गुणांकाचे मूल्य:
•
याचे मूल्य ० ते १ (किंवा ०% ते १००%) दरम्यान असते.
•
मूल्य ० (Zero): 'पूर्ण समानता' (Perfect Equality) दर्शवते - म्हणजे प्रत्येकाचे उत्पन्न समान आहे.
•
मूल्य १ (One): 'पूर्ण असमानता' (Perfect Inequality) दर्शवते - म्हणजे देशातील संपूर्ण राष्ट्रीय उत्पन्न एकाच व्यक्तीच्या हातात एकवटलेले आहे.
•
गुणांकाचे मूल्य जेवढे जास्त (१ च्या जवळ), तेवढी उत्पन्नातील विषमता जास्त असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
MPSC वारंवार लॉरेन्झ वक्र आणि गिनी गुणांकाची जोडी विचारते: लॉरेन्झ वक्र (आलेखीय पद्धत) आणि गिनी गुणांक (संख्यात्मक पद्धत) हे दोन्ही उत्पन्न विषमता मोजण्यासाठी वापरले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2: 'To measure the degree of income or wealth inequality within a society'.
Detailed Analysis:
1.
Gini Coefficient:
•
Developed by Italian statistician Corrado Gini in 1912 as a statistical metric derived from the Lorenz Curve.
•
Widely used worldwide as the standard measure of income or wealth distribution inequality across a population.
2.
Range of Values:
•
The Gini coefficient ranges from 0 to 1 (or 0% to 100% as the Gini Index):
•
0 (Zero): Represents Perfect Equality (where every citizen receives identical income).
•
1 (One): Represents Perfect Inequality (where a single individual captures 100% of national income while all others earn zero).
•
Higher values indicate higher income concentration and worsening disparities.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Classic MPSC conceptual pair: The Lorenz Curve is the graphical depiction of income inequality, while the Gini Coefficient represents its mathematical ratio.