मराठी व्याकरणामध्ये 'तत्पुरुष समास' (Tatpurusha Samasa) कशास म्हटले जाते?
EN
What is called 'Tatpurusha Samasa' in Marathi grammar?
अचूक उत्तर: पर्याय (१) ज्या समासात दुसरे पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि अर्थासाठी गाळलेला विभक्ती प्रत्यय विग्रह करताना घालावा लागतो
### व्याकरणिक नियम व व्याख्या:
•
तत्पुरुष समास:
•
ज्या समासात दुसरे पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि दोन्ही पदांमधील परस्पर संबंध स्पष्ट करण्यासाठी गाळलेला विभक्ती प्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय विग्रहाच्या वेळी घालावा लागतो, त्यास 'तत्पुरुष समास' म्हणतात.
•
उदाहरणे:
•
राजपुत्र: राजाचा पुत्र (षष्ठी प्रत्यय 'चा' लोप पावला होता).
•
घरकाम: घरातील काम (सप्तमी प्रत्यय 'त' लोप पावला होता).
•
सुखप्राप्त: सुखाला प्राप्त (द्वितीया प्रत्यय 'ला' लोप पावला होता).
### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२) पहिले पद महत्त्वाचे व अव्यय असते: हा अव्ययीभाव समास असतो (उदा. यथाशक्ती).
•
पर्याय (३) दोन्ही पदे समान दर्जाची असतात: हा द्वंद्व समास असतो (उदा. रामलक्ष्मण).
•
पर्याय (४) तिसऱ्याच बाह्य नामाचा बोध करून देतात: हा बहुव्रीही समास असतो (उदा. गजानन).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: द्वितीय पद प्रधान असणारा आणि विभक्ती प्रत्ययांचा लोप करून तयार होणारा समास म्हणजेच तत्पुरुष समास होय.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) In which the second word is principal (primary) and the omitted case suffix must be supplied during breakdown
### Grammatical Rules & Definition:
•
Tatpurusha Samasa:
•
A compound in which the second constituent is principal/primary and the case inflection (vibhakti pratyaya) or postposition connecting the constituents was elided during compound formation and must be restored during breakdown, is defined as Tatpurusha Samasa.
•
Examples:
•
Rajaputra: King's son (genitive suffix 'cha' was elided).
•
Gharkam: Work in the house (locative suffix 't' was elided).
•
Sukhaprapta: Reached happiness (accusative suffix 'la' was elided).
### Analysis of Other Options:
•
Option (2) First word is important and indeclinable: Defines Avyayibhava Samasa (e.g., Yathashakti).
•
Option (3) Both words of equal rank: Defines Dvandva Samasa (e.g., Ram-Lakshman).
•
Option (4) Conveys a third external noun: Defines Bahuvrihi Samasa (e.g., Gajanan).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: A compound characterized by second-constituent primacy and elision of case endings is universally classified as Tatpurusha Samasa.