अचूक उत्तर: पर्याय (३) (अ) व (ड) बरोबर
चरमप्रत्यय संकल्पना व व्याकरण स्पष्टीकरण:
१.
चरमप्रत्यय (Terminal / Inflectional Suffixes) म्हणजे काय?
•
'चरम' म्हणजे अंतिम/शेवटचा. ज्या प्रत्ययानंतर शब्दाला पुढे इतर कोणताही प्रत्यय लागत नाही, त्या पदसाधक अंतिम प्रत्ययांना 'चरमप्रत्यय' असे म्हणतात.
२.
मराठी व्याकरणात चरमप्रत्ययांचे दोनच मुख्य वर्ग आहेत:
•
(अ) विभक्ती प्रत्यय: नामांना व सर्वनामांना वाक्यात वापरण्यासाठी शेवटी लागणारे प्रत्यय (उदा. -स, -ला, -ने, -त).
•
(ड) आख्यात प्रत्यय: धातूंना काळ व अर्थ दर्शवण्यासाठी शेवटी लागणारे आख्यात प्रत्यय (उदा. प्रथम ताख्यात, लाख्यात, वाख्यात इ.).
३.
अचरमप्रत्यय (Non-terminal / Derivational):
•
तद्धित प्रत्यय व कृदन्त प्रत्यय हे नवीन शब्द बनवणारे व्युत्पादक प्रत्यय असल्याने त्यांच्यापुढे पुन्हा विभक्ती प्रत्यय लागू शकतात (उदा. 'दुकानदार' $
ightarrow$ 'दुकानदाराला'). त्यामुळे ते चरमप्रत्यय नसतात.
४.
म्हणून विधाने (अ) व (ड) ही चरमप्रत्ययांची उदाहरणे असल्याने पर्याय (३) अचूक उत्तर आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
प्रत्ययांचे वर्गीकरण:
१.
चरमप्रत्यय: विभक्ती प्रत्यय (नामासाठी) + आख्यात प्रत्यय (क्रियापदासाठी). यांच्यापुढे दुसरा प्रत्यय लागत नाही.
२.
अचरमप्रत्यय: कृत् प्रत्यय व तद्धित प्रत्यय (यांच्यापुढे विभक्ती प्रत्यय लागू शकतात).
हा प्रश्न भाषाविज्ञानाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) (अ) and (ड) are correct.
Linguistic Concept of Terminal Suffixes (चरमप्रत्यय):
1.
Definition of Terminal Suffix (चरमप्रत्यय):
•
'चरम' literally means 'ultimate / final'. Suffixes that stand at the absolute perimeter of a word beyond which no further derivational or inflectional suffix can be attached are termed terminal suffixes.
2.
In Marathi structural grammar, terminal suffixes fall exclusively into two categories:
•
(अ) Case Suffixes (विभक्ती प्रत्यय): Complete nominal inflection.
•
(ड) Verbal Inflectional Suffixes (आख्यात प्रत्यय): Complete finite verbal conjugation for tense, aspect, and mood.
3.
Non-Terminal Suffixes (व्युत्पादक / अचरमप्रत्यय):
•
Taddhita and kṛt suffixes are derivational; words formed by them can still take case suffixes (e.g., 'सुंदर' + 'ता' = 'सुंदरता' $
ightarrow$ 'सुंदरतेने'). Thus, they are non-terminal.
4.
Hence, statements (अ) and (ड) alone are terminal, validating Option (3).
📌 MPSC Exam Tip:
Terminal suffixes in Marathi:
1.
Case suffixes (विभक्ती प्रत्यय) on nominals.
2.
Conjugational suffixes (आख्यात प्रत्यय) on verbs.
No further suffixes can be appended after them.