🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

सेंद्रिय रसायनशास्त्रातील 'समावयवता' (Isomerism) या संकल्पनेनुसार 'आयसोमर्स' (Isomers / समावयवी संयुगे) म्हणजे खालीलपैकी काय?

EN In organic chemistry, what does the term 'Isomers' precisely denote according to the concept of isomerism?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ज्या संयुगांचे आण्विक सूत्र (Molecular formula) अगदी समान असते, परंतु अणूंची संरचनात्मक मांडणी (Structural formula) भिन्न असते

Compounds possessing identical molecular formulas but distinct structural arrangements of atoms

ज्या संयुगांचे आण्विक सूत्र भिन्न असते, परंतु संरचनात्मक मांडणी समान असते

Compounds possessing different molecular formulas but identical structural arrangements

ज्यांची केवळ आण्विक वस्तुमाने समान असतात परंतु रासायनिक गुणधर्म समान नसतात

Compounds sharing identical molecular mass regardless of formula

एकाच मूलद्रव्याची भिन्न स्फटिकी रूपे

Different allotropic crystalline states of an element

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

बरोबर उत्तर पर्याय (१) आहे.

स्पष्टीकरण:

• समावयवी (Isomers): ज्या रासायनिक संयुगांचे आण्विक सूत्र (Molecular Formula) एकच असते, परंतु त्यातील अणूंची जोडणी किंवा अवकाशातील मांडणी (Structural or Spatial Arrangement) भिन्न असते, त्यामुळे त्यांचे भौतिक किंवा रासायनिक गुणधर्म भिन्न ठरतात; अशा संयुगांना 'आयसोमर्स' (समावयवी) म्हणतात.

• उदाहरण: ब्युटेनचे रेणुसूत्र $C_4H_{10}$ आहे. याचे दोन समावयवी आहेत:

१. n-ब्युटेन: सरळ साखळी ($CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$)

२. आयसो-ब्युटेन (2-मिथाईल प्रोपेन): शाखीय साखळी ($CH_3-CH(CH_3)-CH_3$)

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मिथेन ($CH_4$), इथेन ($C_2H_6$) आणि प्रोपेन ($C_3H_8$) चे कोणतेही संरचनात्मक आयसोमर्स नसतात. अल्केन्समध्ये आयसोमेरिझमची सुरुवात ब्युटेन ($C_4H_{10}$) पासून होते (२ आयसोमर्स), तर पेंटेन ($C_5H_{12}$) चे ३ आयसोमर्स असतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (1).

Explanation:

• Isomers: Chemical compounds that share the exact same molecular formula (identical numbers of the same atoms) but differ in the spatial or structural connectivity of those atoms, resulting in distinctly different physical and chemical properties.

• Classic Example: Butane ($C_4H_{10}$) has two structural isomers:

1. n-Butane: Unbranched continuous chain ($CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$)

2. Isobutane (2-Methylpropane): Branched chain ($CH_3-CH(CH_3)-CH_3$)

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Methane, ethane, and propane have NO structural isomers. In the alkane series, structural isomerism begins with Butane ($C_4H_{10}$, 2 isomers) and Pentane ($C_5H_{12}$, 3 isomers).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) ज्या संयुगांचे आण्विक सूत्र (Molecular formula) अगदी समान असते, परंतु अणूंची संरचनात्मक मांडणी (Structural formula) भिन्न असते (अचूक उत्तर): बरोबर उत्तर **पर्याय (१)** आहे.

⚠️ पर्याय (2) ज्या संयुगांचे आण्विक सूत्र भिन्न असते, परंतु संरचनात्मक मांडणी समान असते (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) ज्यांची केवळ आण्विक वस्तुमाने समान असतात परंतु रासायनिक गुणधर्म समान नसतात (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) एकाच मूलद्रव्याची भिन्न स्फटिकी रूपे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'ज्या संयुगांचे आण्विक सूत्र (Molecular formula) अगदी समान असते, परंतु अणूंची संरचनात्मक मांडणी (Structural formula) भिन्न असते' हे असून ते 'कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'कार्बन, कार्बनची अपरूपे व सेंद्रिय संयुगे' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

सेंद्रिय रसायनशास्त्रातील 'समावयवता' (Isomerism) या संकल्पनेनुसार 'आयसोमर्स' (Isomers / समावयवी संयुगे) म्हणजे खालीलपैकी काय?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन