🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) Combine Group B Pre 2019 MEDIUM

अलीकडच्या काही वर्षांत अनेक लोकांनी सायकलींचा वापर करू लागलेले आहेत. लोकांना सुदृढ रहायला याची मदत होते या कारणाने ही बाब स्वागतार्ह आहे. पण जर शिरस्त्राण घालण्याची सक्ती केली तर लोक सायकल चालविणे टाळतील. प्रत्येक गोष्टीत धोका असतो आणि स्वतःची काळजी कशी घ्यायची हे लोकांना माहीत आहे. लोकांनी स्वतःचे नुकसान करण्यामध्ये शासनाची कोणतीच भूमिका नाही. सायकल चालविणाऱ्यांवर शिरस्त्राण घालण्याची बळजबरी करणे ही सरकारची व्यक्तिगत निवडीत होणारी अनावश्यक लुडबुड आहे आणि ते लोकशाही जीवनमार्गाच्याही विरोधी आहे. वरील युक्तिवादात वापरलेल्या तत्त्वाचे उत्तम विवरण करणारे विधान निवडा.

EN In recent years, many people have started using bicycles. This is welcome as it helps people stay healthy. But if wearing helmets is made compulsory, people will avoid cycling. Risk exists in everything, and people know how to take care of themselves. The government has no role in preventing people from taking risks that affect only themselves. Forcing cyclists to wear helmets is unnecessary government interference in personal choice and contradicts the democratic way of life. Select the statement that best exemplifies the principle used in the above argument.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

व्यावसायिक सायकल चालविणाऱ्यांनी शिरस्त्राण वापरणे प्रस्थापित करायला हवे.

Professional cyclists should establish the norm of wearing helmets.

मौजेसाठी घेतल्या जाणाऱ्या पेयांना वा औषधांना कायदेशीर मान्यता द्यायला हवी.

Recreational drinks or drugs taken for pleasure should be legalized.

खूपच खर्चिक असल्यामुळे दारुड्यांना त्यांच्या व्यसनांवर उपचार करण्यासाठी सार्वजनिक निधी मिळता नये.

Since it is very expensive, public funds should not be provided to treat alcoholics for their addiction.

मुले जर परवानगीशिवाय शाळेत अनुपस्थित रहात असतील तर त्यांच्या पालकांना दंड करणे योग्य आहे.

If children remain absent from school without permission, it is proper to fine their parents.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

युक्तिवादातील मूलभूत तत्त्व (Underlying Principle):

• युक्तिवादात म्हटले आहे: "लोकांनी स्वतःचे नुकसान करण्यामध्ये शासनाची कोणतीच भूमिका नाही. शिरस्त्राण सक्ती ही व्यक्तिगत निवडीत अनावश्यक लुडबुड आहे."

• हे तत्त्व 'वैयक्तिक स्वातंत्र्य आणि स्वतःच्या जोखमीवर स्वतः निर्णय घेण्याचा अधिकार' (Personal Autonomy / Libertarian principle) यावर आधारित आहे.

तत्त्वाचे उपयोजन:

• पर्याय (2) "मौजेसाठी घेतल्या जाणाऱ्या पेयांना वा औषधांना कायदेशीर मान्यता द्यायला हवी" हे विधान याच तत्त्वाचे थेट उदाहरण आहे, जिथे व्यक्तीच्या वैयक्तिक पसंती आणि स्वतःच्या आरोग्याची स्वतः घेतलेली जोखीम यात शासनाने हस्तक्षेप करू नये असे मानले जाते.

त्यामुळे पर्याय (2) हे योग्य उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

तर्कशास्त्रात वापरलेले तत्त्व ओळखा: 'Paternalism विरुद्ध Personal Liberty'. जर व्यक्तीच्या स्व-हानीच्या कृतीत सरकारचा हस्तक्षेप अमान्य असेल, तर तेच तत्त्व करमणूक पेये/औषधांच्या निवडीला लागू होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

Underlying principle:

The argument champions personal liberty and individual autonomy: the state has no legitimate role in restricting personal choices where the risk is borne solely by the individual.

Paralleling the principle:

• Option (2) ("Recreational drinks or drugs taken for pleasure should be legalized") exemplifies the exact same libertarian principle: adults should have the freedom to choose their recreational pursuits and assume personal risks without state paternalism.

Therefore, Option (2) is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Identify the philosophical principle: State paternalism vs individual autonomy over self-regarding risks.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) व्यावसायिक सायकल चालविणाऱ्यांनी शिरस्त्राण वापरणे प्रस्थापित करायला हवे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) मौजेसाठी घेतल्या जाणाऱ्या पेयांना वा औषधांना कायदेशीर मान्यता द्यायला हवी. (अचूक उत्तर): त्यामुळे पर्याय (2) हे योग्य उत्तर आहे.

⚠️ पर्याय (3) खूपच खर्चिक असल्यामुळे दारुड्यांना त्यांच्या व्यसनांवर उपचार करण्यासाठी सार्वजनिक निधी मिळता नये. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) मुले जर परवानगीशिवाय शाळेत अनुपस्थित रहात असतील तर त्यांच्या पालकांना दंड करणे योग्य आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: जीएस व चालू घडामोडी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT-२)

quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयांतर्गत 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयातील 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मौजेसाठी घेतल्या जाणाऱ्या पेयांना वा औषधांना कायदेशीर मान्यता द्यायला हवी.' हे असून ते 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन