भारताच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या (International Trade) एकूण वाहतुकीपैकी आकारमानाच्या (By Volume) दृष्टीने साधारणतः किती टक्के मालवाहतूक ही सागरी मार्गाने (Sea Routes / Ports) केली जाते?
EN
In terms of volume (cargo weight), approximately what percentage of India's total international trade is carried through maritime sea routes?
योग्य उत्तर सुमारे ९५% (पर्याय ४) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
भारताचा सागरी व्यापार (Maritime Trade Statistics):
•
भारताला सुमारे ७,५१६.६ किमी लांबीचा विस्तृत समुद्रकिनारा लाभला आहे.
•
केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी व जलमार्ग मंत्रालयाच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, भारताच्या एकूण आंतरराष्ट्रीय व्यापारापैकी:
•
आकारमानाच्या (Volume) दृष्टीने: सुमारे ९५% मालवाहतूक सागरी मार्गाने होते.
•
मूल्याच्या (Value) दृष्टीने: सुमारे ६८% व्यापार सागरी मार्गाने चालतो.
•
भारतात सध्या १२ प्रमुख बंदरे (Major Ports) आणि २०० हून अधिक अधिसूचित बिगर-प्रमुख बंदरे (Non-major Ports) कार्यरत आहेत.
2.
सागरमाला प्रकल्प:
•
बंदरांच्या आधुनिकतेसाठी, बंदराधारित औद्योगिकीकरणासाठी आणि लॉजिस्टिक खर्च कमी करण्यासाठी केंद्र सरकारने 'सागरमाला प्रकल्प' (Sagarmala Programme, २०१५) सुरू केला आहे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
५०%, ३०% आणि ७०% हे सागरी वाहतुकीच्या आकारमानासाठी चुकीचे आकडे आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
MPSC परीक्षेत दोन्ही आकडे विचारले जातात:
•
आकारमानानुसार (Volume): ९५%
•
मूल्यानुसार (Value): ६८%
•
महाराष्ट्रातील प्रमुख बंदरे: मुंबई पोर्ट ट्रस्ट आणि जेएनपीटी (न्हावा शेवा - भारतातील सर्वात मोठे कंटेनर बंदर).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Approximately 95% (Option 4).
Detailed Analysis:
1.
Maritime Logistics in India's Foreign Trade:
•
Endowed with a coastline spanning 7,516.6 km, India relies heavily on sea transport for global merchandise trade.
•
According to the Ministry of Ports, Shipping and Waterways:
•
By Volume: Maritime transport accounts for approximately 95% of India's international trade volume.
•
By Value: Ports handle roughly 68% of total foreign trade value.
•
India possesses 12 Major Ports under Central jurisdiction and over 200 non-major ports under maritime State Maritime Boards.
2.
Sagarmala Programme:
•
Launched in 2015 to promote port-led industrialization, coastal shipping, and seamless multimodal rail-road evacuation to reduce overall supply chain costs.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3 underestimate the massive volume dominance of sea shipping.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Crucial twin metrics in Indian foreign trade logistics:
•
Trade handled by sea by Volume = 95%
•
Trade handled by sea by Value = 68%
•
Flagship container port in Maharashtra: JNPT (Nhava Sheva).