1971 च्या लढाईत पाकिस्तान विरूद्धात पूर्वेकडे लढयासाठीच्या मोहिमेत भारतीय सेना तयार नव्हती, कारण
EN
In the 1971 war against Pakistan, the Indian Army was not initially ready for the campaign in the east because:
योग्य उत्तर: पर्याय (२) अपुऱ्या पायाभूत सुविधा
१९७१ च्या बांगलादेश मुक्ती युद्धात पूर्वेकडील मोहीम:
•
मार्च १९७१ मध्ये पूर्व पाकिस्तानात पाकिस्तानी लष्कराने 'ऑपरेशन सर्चलाइट' राबवून भीषण नरसंहार सुरू केला. पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी लष्करप्रमुख जनरल सॅम माणेकशॉ (Sam Manekshaw) यांना पूर्व पाकिस्तानात तात्काळ लष्करी कारवाई करण्यास सांगितले.
•
परंतु जनरल माणेकशॉ यांनी एप्रिल १९७१ मध्ये तात्काळ युद्ध सुरू करण्यास स्पष्ट नकार दिला.
•
त्याचे प्रमुख कारण म्हणजे पूर्वेकडील सीमावर्ती भागात अपुऱ्या पायाभूत सुविधा (Inadequate infrastructure) होत्या:
१.
पावसाळा (Monsoon) तोंडावर होता, ज्यामुळे पूर्व पाकिस्तानमधील दलदलीच्या भागात, नद्यांच्या खोऱ्यात रणगाडे आणि तोफखाना हलवणे अशक्य होते.
२.
ईशान्य भारतात रस्ते, रेल्वे मार्ग आणि पुलांच्या पायाभूत सुविधा अत्यंत तोकड्या होत्या.
३.
सैन्याला दारूगोळा व रसद पुरवण्यासाठी दळणवळणाची साधने सज्ज करण्यासाठी किमान ६ ते ८ महिन्यांचा कालावधी आवश्यक होता.
•
योग्य पायाभूत तयारी आणि हिवाळा सुरू होण्याची वाट पाहिल्यानेच डिसेंबर १९७१ मध्ये अवघ्या १३ दिवसांत भारतीय सैन्याने ऐतिहासिक विजय मिळवला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
तत्कालीन लष्करप्रमुख: जनरल (पुढे फील्ड मार्शल) सॅम माणेकशॉ.
•
पूर्वेकडील कमान प्रमुख: लेफ्टनंट जनरल जे. एस. अरोरा.
•
१६ डिसेंबर १९७१: ढाका येथे लेफ्टनंट जनरल ए. ए. के. नियाझी यांनी ९३,००० पाकिस्तानी सैनिकांसह बिनशर्त शरणागती पत्करली (दुसऱ्या महायुद्धानंतरची सर्वात मोठी लष्करी शरणागती).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Inadequate infrastructure
Strategic Readiness in the 1971 Indo-Pak Liberation War:
•
When the Pakistani military unleashed 'Operation Searchlight' in East Pakistan in March 1971, Prime Minister Indira Gandhi directed Army Chief General Sam Manekshaw to intervene immediately.
•
General Manekshaw boldly advised against an immediate April offensive, citing severe unpreparedness in military logistics and inadequate infrastructure:
1.
The impending monsoon season would transform riverine East Pakistan into impassable marshlands, immobilizing heavy armor, artillery, and motorized columns.
2.
Roads, bridges, railheads, and airfields in northeastern India were grossly deficient for sustaining large-scale offensive operations.
3.
Months were required to build forward depots, stockpile munitions, and establish dedicated logistical corridors.
•
This meticulous preparation of infrastructure culminated in the lightning 13-day campaign in December 1971, resulting in the creation of Bangladesh.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Chief of Army Staff: General Sam Manekshaw (India's first Field Marshal).
•
Eastern Army Commander: Lt. Gen. J. S. Aurora.
•
16 December 1971: Lt. Gen. A. A. K. Niazi surrendered with 93,000 Pakistani troops in Dhaka.