🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारतातील खनिज क्षेत्रांचा विचार करता, छोटा नागपूरचे पठार समाविष्ट असणारा 'ईशान्य / उत्तर-पूर्व पठारी पट्टा' (North-Eastern Plateau Belt) खालीलपैकी कोणत्या खनिजांच्या विपुल साठ्यांसाठी प्रसिद्ध आहे?

EN In the context of India's mineral geography, the 'North-Eastern Plateau Belt' (comprising Chota Nagpur Plateau) is prominently renowned for rich deposits of which minerals?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

तांबे आणि सोने (Copper and Gold)

Copper and Gold

कोळसा आणि युरेनियम (Coal and Uranium)

Coal and Uranium

बॉक्साईट आणि मँगनीज (Bauxite and Manganese)

Bauxite and Manganese

लोहखनिज आणि क्रोमाईट (Iron ore and Chromite)

Iron ore and Chromite

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

बरोबर उत्तर पर्याय (४) आहे.

स्पष्टीकरण:

• ईशान्य पठारी पट्टा (North-Eastern Plateau Belt): यात छोटा नागपूर पठार (झारखंड), ओडिशा पठार आणि छत्तीसगडचा काही भाग येतो. या पट्ट्याला भारताचे 'खनिज हृदय' (Mineral Heart of India) किंवा 'रूर प्रदेश' (Ruhr of India) म्हटले जाते.

• हा पट्टा देशातील सर्वोत्तम दर्जाच्या लोहखनिजासाठी (हेमाटाईट - बादामपहार, मयूरभंज, सिंगभूम) आणि क्रोमाईटसाठी (सुकिंदा खोरे, ओडिशा - देशातील ९०% पेक्षा जास्त साठा) अत्यंत प्रसिद्ध आहे.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• सोने हे दक्षिण पठारी पट्ट्यात (कर्नाटक - कोलार, हुट्टी) आढळते.

• तांबे राजस्थानच्या उत्तर-पश्चिम पट्ट्यात (खेत्री) व मध्य प्रदेशात आढळते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतातील प्रमुख खनिज पट्टे: (१) ईशान्य पठारी पट्टा (लोह, कोळसा, मॅगनीज, क्रोमाइट), (२) दक्षिण-पश्चिम पठारी पट्टा (गोवा, कर्नाटक - लोह, बॉक्साइट), (३) उत्तर-पश्चिम पट्टा (राजस्थान, गुजरात - तांबे, जस्त, संगमरवर).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (4).

Explanation:

• North-Eastern Plateau Belt: Encompassing the Chota Nagpur Plateau (Jharkhand), Odisha highlands, and eastern Chhattisgarh, this region is hailed as the 'Mineral Heart of India'.

• It hosts the country's most prolific deposits of high-grade iron ore (Hematite in Singhbhum, Mayurbhanj, Keonjhar) and chromite (Sukinda Valley in Odisha accounts for over 90% of national reserves).

Distractor Analysis:

• Gold is localized in the Southern Belt (Hutti and Kolar in Karnataka).

• Major primary copper deposits lie in the North-Western belt (Khetri, Rajasthan) and Central belt (Malanjkhand, MP).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Chota Nagpur and the Odisha plateau belt supply the raw materials for major steel clusters: Jamshedpur, Rourkela, Bokaro, and Durgapur.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) तांबे आणि सोने (Copper and Gold) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) कोळसा आणि युरेनियम (Coal and Uranium) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) बॉक्साईट आणि मँगनीज (Bauxite and Manganese) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) लोहखनिज आणि क्रोमाईट (Iron ore and Chromite) (अचूक उत्तर): बरोबर उत्तर **पर्याय (४)** आहे.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लोहखनिज आणि क्रोमाईट (Iron ore and Chromite)' हे असून ते 'धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'धातू, अधातू, धातूंचे निष्कर्षण, खनिजे व क्षरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन