🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

माहिती तंत्रज्ञानाच्या आणि संगणकीय नेटवर्किंगच्या संदर्भात 'एक्स्ट्रानेट' (Extranet) या संकल्पनेचा अचूक अर्थ काय होतो?

EN In the context of Information Technology and computer network architecture, what is the precise definition of an 'Extranet'?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

केवळ अतिरिक्त बॅकअपसाठी जोडलेले वाढीव इंटरनेट नेटवर्क

An additional auxiliary network reserved solely for backup

जगातील सर्व लोकांसाठी विनामूल्य खुले असणारे जागतिक नेटवर्क

A globally public open network accessible freely to everyone

एखाद्या संस्थेचे खाजगी अंतर्गत नेटवर्क, ज्यामध्ये अधिकृत बाह्य भागीदारांना, विक्रेत्यांना किंवा ग्राहकांना नियंत्रित प्रवेश दिलेला असतो (संस्थाबाह्य संगणकाचे सुरक्षित जाळे)

A controlled private network granting restricted, secure access to authorized external business partners, vendors, or clients

विद्युत तारांशिवाय चालणारे केवळ उपग्रह-आधारित नेटवर्क

A purely satellite-based wireless network operating without cables

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

✅ योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.

🔹 संकल्पनात्मक तुलना व स्पष्टीकरण:

• १. इंटरनेट (Internet): जगभरातील संगणकांना जोडणारे सार्वजनिक (Public) नेटवर्क; कोणताही व्यक्ती यावर प्रवेश करू शकतो.

• २. इंट्रानेट (Intranet): केवळ एकाच संस्थेतील कर्मचाऱ्यांसाठी असणारे पूर्णपणे खाजगी (Private) अंतर्गत नेटवर्क; बाहेरील व्यक्तीला यात प्रवेश नसतो.

• ३. एक्स्ट्रानेट (Extranet): हे संस्थेच्या इंट्रानेटचा असा भाग असतो, ज्यामध्ये संस्थेबाहेरील विश्वासू व अधिकृत व्यक्तींना (उदा. व्हेंडर्स, पुरवठादार, व्यावसायिक भागीदार किंवा ग्राहक) फायरवॉल आणि पासवर्डद्वारे नियंत्रित प्रवेश (Controlled Access) दिला जातो.

• उदा. एखाद्या बँकेचे नेटवर्क ज्यामध्ये खातेदार किंवा मर्चंट्स विशिष्ट सेवा वापरू शकतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• प्रवेश मर्यादा लक्षात ठेवा: इंटरनेट (सर्वांसाठी खुले) > एक्स्ट्रानेट (केवळ अधिकृत बाह्य भागीदारांसाठी) > इंट्रानेट (केवळ अंतर्गत कर्मचाऱ्यांसाठी).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Correct Answer: Option (3)

🔹 Network Architectural Hierarchy:

• 1. Internet: A globally interconnected public network of networks operating over TCP/IP, universally accessible by any user.

• 2. Intranet: A strictly restricted, private enterprise network accessible exclusively by internal employees behind enterprise firewalls.

• 3. Extranet: A controlled private network extension that permits secure, authenticated access to specific internal resources for authorized external stakeholders—such as suppliers, commercial vendors, logistics contractors, and corporate clients.

• Employs secure cryptographic tunnels (Virtual Private Networks - VPNs), firewalls, and digital certificates.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Remember the scope hierarchy: Internet (Public, unrestricted) $\rightarrow$ Extranet (Semi-private, authorized external business partners) $\rightarrow$ Intranet (Strictly private, internal personnel only).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) केवळ अतिरिक्त बॅकअपसाठी जोडलेले वाढीव इंटरनेट नेटवर्क (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) जगातील सर्व लोकांसाठी विनामूल्य खुले असणारे जागतिक नेटवर्क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) एखाद्या संस्थेचे खाजगी अंतर्गत नेटवर्क, ज्यामध्ये अधिकृत बाह्य भागीदारांना, विक्रेत्यांना किंवा ग्राहकांना नियंत्रित प्रवेश दिलेला असतो (संस्थाबाह्य संगणकाचे सुरक्षित जाळे) (अचूक उत्तर): ✅ **योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.**

✗ पर्याय (4) विद्युत तारांशिवाय चालणारे केवळ उपग्रह-आधारित नेटवर्क (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'एखाद्या संस्थेचे खाजगी अंतर्गत नेटवर्क, ज्यामध्ये अधिकृत बाह्य भागीदारांना, विक्रेत्यांना किंवा ग्राहकांना नियंत्रित प्रवेश दिलेला असतो (संस्थाबाह्य संगणकाचे सुरक्षित जाळे)' हे असून ते 'ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ऑपरेटिंग सिस्टीम, सॉफ्टवेअर व डेटा कम्युनिकेशन' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन