🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Exam PYQ 2022 MEDIUM

मानवी उत्क्रांतीच्या इतिहासात भटक्या शिकारी अवस्थेतून मानवाने 'स्थायी वस्त्या' (Permanent Settlements) स्थापन करण्यामागे खालीलपैकी कोणती कारणे कारणीभूत ठरली? १. धार्मिक विधी, पूजा व सांस्कृतिक सण साजरे करणे २. स्त्रिया, बालके व वृद्धांना सुरक्षित निवारा पुरवणे ३. बाह्य आक्रमक टोळ्या आणि वन्य प्राण्यांपासून सामूहिक संरक्षण मिळवणे

EN In the evolutionary transition from nomadic foraging to sedentary living, which of the following reasons motivated early human societies to establish permanent settlements? 1. Conducting collective religious rites, rituals, and ceremonies 2. Providing shelter and security for women, infants, and the elderly 3. Ensuring defense against attacks from rival tribes and predatory beasts
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
धार्मिक विधी करण्याकरिता
To perform religious rites
B
स्त्रिया व बालकांना सुरक्षितता पुरवण्यासाठी
To provide security to women and children
C
इतर टोळ्यांच्या आक्रमणांपासून संरक्षण मिळवण्यासाठी
Protection against attacks by other tribes
D
वरीलपैकी सर्व कारणे
All of the above reasons
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी सर्व कारणे

स्पष्टीकरण:

• स्थायी वस्त्यांच्या निर्मितीची ऐतिहासिक कारणे:
• नवाश्मयुगात (Neolithic Period) शेतीचा शोध लागल्यानंतर भटक्या शिकारी जीवनाला पूर्णविराम मिळाला आणि मानवाने कायमस्वरूपी वस्त्या उभारल्या.
• १. धार्मिक व सांस्कृतिक विधी: मृत पूर्वजांची स्मारके, दफनविधी, पूजा, प्रार्थना आणि सण-उत्सव सामूहिकरीत्या साजरे करण्यासाठी एकाच ठिकाणी वस्ती करणे आवश्यक झाले.
• २. दुर्बल घटकांची सुरक्षा: गरोदर स्त्रिया, लहान मुले, आजारी व्यक्ती व वृद्धांना भटकंतीचा त्रास न होता एका सुरक्षित जागी निवारा मिळणे गरजेचे होते.
• ३. सामूहिक संरक्षण: हिंस्र वन्य प्राणी आणि शत्रू टोळ्यांच्या हल्ल्यांपासून रक्षण करण्यासाठी तटबंदीयुक्त घरे व सामूहिक संरक्षण व्यवस्था निर्माण झाली.
• म्हणून पर्याय (४) हे सर्वसमावेशक अचूक उत्तर आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

मानवी वसाहतींची उत्क्रांती:

• पुराश्मयुग (Palaeolithic): भटके व शिकारी जीवन (गुहा व तात्पुरता निवारा).
• मध्यश्मयुग (Mesolithic): अर्ध-स्थायी वस्त्या.
• नवाश्मयुग (Neolithic): कृषी क्रांतीमुळे जगातील पहिल्या नदीकाठच्या स्थायी ग्रामीण वस्त्यांची निर्मिती (उदा. मेहेरगढ, हडप्पा पूर्व संस्कृती).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) All of the above reasons

Explanation:

• Genesis of Sedentary Habitations:
• The Neolithic agricultural revolution transformed nomadic hunter-gatherer bands into rooted farming societies.
• 1. Ceremonial and Spiritual Practice: Collective execution of burial customs, ancestor veneration, and harvest rituals required permanent sacred precincts.
• 2. Protection for Vulnerable Cohorts: Sustained care for pregnant women, nursing mothers, young children, and ailing elders necessitated stable domiciles.
• 3. Mutual Defense: Aggregated hamlets allowed coordinated vigilance and collective fortifications against predatory wildlife and hostile raiding bands.
• Thus, all cited factors collectively underpinned the emergence of permanent villages.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

Evolution of Human Habitations:

• Palaeolithic: Nomadic food gatherers (caves and temporary rock shelters).
• Mesolithic: Semi-sedentary hunting-fishing camps.
• Neolithic: First permanent agricultural villages with mud-brick dwellings (e.g., Mehrgarh).
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) धार्मिक विधी करण्याकरिता (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) स्त्रिया व बालकांना सुरक्षितता पुरवण्यासाठी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) इतर टोळ्यांच्या आक्रमणांपासून संरक्षण मिळवण्यासाठी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) वरीलपैकी सर्व कारणे (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी सर्व कारणे**[/gold]
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर व आदिवासी जमाती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता व नागरीकरण घटक चाचणी
quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: महाराष्ट्र भूगोल व पर्यावरण सराव चाचणी #१ (नद्या, धरणे व प्राकृतिक रचना)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर व आदिवासी जमाती

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर व आदिवासी जमाती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर व आदिवासी जमाती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर व आदिवासी जमाती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्राची लोकसंख्या, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर व आदिवासी जमाती' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →