अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी सर्व कारणे
स्पष्टीकरण:
•
स्थायी वस्त्यांच्या निर्मितीची ऐतिहासिक कारणे:
•
नवाश्मयुगात (Neolithic Period) शेतीचा शोध लागल्यानंतर भटक्या शिकारी जीवनाला पूर्णविराम मिळाला आणि मानवाने कायमस्वरूपी वस्त्या उभारल्या.
•
१. धार्मिक व सांस्कृतिक विधी: मृत पूर्वजांची स्मारके, दफनविधी, पूजा, प्रार्थना आणि सण-उत्सव सामूहिकरीत्या साजरे करण्यासाठी एकाच ठिकाणी वस्ती करणे आवश्यक झाले.
•
२. दुर्बल घटकांची सुरक्षा: गरोदर स्त्रिया, लहान मुले, आजारी व्यक्ती व वृद्धांना भटकंतीचा त्रास न होता एका सुरक्षित जागी निवारा मिळणे गरजेचे होते.
•
३. सामूहिक संरक्षण: हिंस्र वन्य प्राणी आणि शत्रू टोळ्यांच्या हल्ल्यांपासून रक्षण करण्यासाठी तटबंदीयुक्त घरे व सामूहिक संरक्षण व्यवस्था निर्माण झाली.
•
म्हणून पर्याय (४) हे सर्वसमावेशक अचूक उत्तर आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
मानवी वसाहतींची उत्क्रांती:
•
पुराश्मयुग (Palaeolithic): भटके व शिकारी जीवन (गुहा व तात्पुरता निवारा).
•
मध्यश्मयुग (Mesolithic): अर्ध-स्थायी वस्त्या.
•
नवाश्मयुग (Neolithic): कृषी क्रांतीमुळे जगातील पहिल्या नदीकाठच्या स्थायी ग्रामीण वस्त्यांची निर्मिती (उदा. मेहेरगढ, हडप्पा पूर्व संस्कृती).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) All of the above reasons
Explanation:
•
Genesis of Sedentary Habitations:
•
The Neolithic agricultural revolution transformed nomadic hunter-gatherer bands into rooted farming societies.
•
1. Ceremonial and Spiritual Practice: Collective execution of burial customs, ancestor veneration, and harvest rituals required permanent sacred precincts.
•
2. Protection for Vulnerable Cohorts: Sustained care for pregnant women, nursing mothers, young children, and ailing elders necessitated stable domiciles.
•
3. Mutual Defense: Aggregated hamlets allowed coordinated vigilance and collective fortifications against predatory wildlife and hostile raiding bands.
•
Thus, all cited factors collectively underpinned the emergence of permanent villages.
📌 MPSC Exam Tip:
Evolution of Human Habitations:
•
Palaeolithic: Nomadic food gatherers (caves and temporary rock shelters).
•
Mesolithic: Semi-sedentary hunting-fishing camps.
•
Neolithic: First permanent agricultural villages with mud-brick dwellings (e.g., Mehrgarh).