दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेच्या आखणीमध्ये महालनोबीस प्रतिमानात _______ यावर भर दिलेला होता.
EN
In the formulation of the Second Five Year Plan, emphasis was placed on _______ in the Mahalanobis paradigm.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (भांडवली वस्तू आणि गुंतवणूक वस्तू / Capital Goods and Investment Goods)
स्पष्टीकरण:
•
दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेची (१९५६-१९६१) आखणी प्रख्यात सांख्यिकीशास्त्रज्ञ प्रा. पी. सी. महालनोबिस यांच्या चार-क्षेत्रीय विकास प्रतिमानावर (Mahalanobis 4-Sector Model) आधारित होती.
•
या प्रतिमानात देशात औद्योगिकीकरणाची मजबूत पायाभरणी करण्यासाठी 'भांडवली वस्तू आणि गुंतवणूक वस्तू' (Capital Goods and Investment Goods) उत्पादनावर सर्वाधिक भर देण्यात आला होता.
•
यात पोलाद कारखाने (भिलाई, रुरकेला, दुर्गापूर), अवजड यंत्रसामग्री, सिमेंट, कोळसा आणि रासायनिक खते या मूलभूत उद्योगांमध्ये सार्वजनिक गुंतवणुकीचे केंद्रीकरण करण्यात आले.
त्यामुळे योग्य उत्तर पर्याय ४ (भांडवली वस्तू आणि गुंतवणूक वस्तू) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
दुसरी योजना: महालनोबिस मॉडेल (अवजड व भांडवली वस्तू उद्योग).
•
१९५६ चा औद्योगिक धोरण ठराव (IPR 1956) या योजनेचा पाया होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Capital Goods and Investment Goods)
Explanation:
•
The Second Five Year Plan (1956–1961) was formulated on the structural model developed by Prof. P.C. Mahalanobis.
•
The core premise of the Mahalanobis strategy was that long-term economic growth is determined by the proportion of investment allocated to the Capital Goods and Investment Goods sector (producing "machines to produce machines").
•
Consequently, massive public resources were channeled into basic metals (steel plants at Bhilai, Rourkela, Durgapur), heavy machine tools, and basic infrastructure.
Hence, the emphasis was on Capital Goods and Investment Goods.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Feldman-Mahalanobis model prioritized sector 'K' (capital goods) over consumer goods to build domestic industrial autonomy.