🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

२४ सप्टेंबर १९३२ रोजी झालेल्या ऐतिहासिक 'पुणे करारात' (Poona Pact) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि महात्मा गांधीजी यांच्या प्रतिनिधींमध्ये खालीलपैकी कोणत्या तरतुदीवर एकमत होऊन स्वाक्षरी झाली? (अ) दलितांना सरकारी नोकऱ्यांमध्ये विशिष्ट टक्केवारीचे आरक्षण (ब) दलितांसाठी स्वतंत्र जातीय मतदारसंघ (Separate Electorates) सुरू ठेवणे (क) प्रांतिक विधिमंडळांमध्ये दलितांसाठी १४७ (किंवा १४८) राखीव जागांची तरतूद (ड) मध्यवर्ती कायदेमंडळात दलितांसाठी २८% राखीव जागांची तरतूद पर्यायी उत्तरे:

EN In the historic 'Poona Pact' signed on 24 September 1932 between Dr. B.R. Ambedkar and representatives of Mahatma Gandhi, consensus was reached on which of the following specific constitutional provisions? (a) Specific percentage reservation in public administrative jobs for the depressed classes (b) Retention of separate communal electorates for the depressed classes (c) Provision of 147 (or 148) reserved seats for the depressed classes in provincial legislatures (d) Reservation of 28% of total seats in the Central Legislature for the depressed classes Alternative options:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

केवळ विधाने (अ) आणि (ब)

Only statements (a) and (b)

केवळ विधान (क)

Only statement (c)

केवळ विधाने (क) आणि (ड)

Only statements (c) and (d)

केवळ विधाने (अ) आणि (ड)

Only statements (a) and (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (२) - केवळ विधान (क).

विश्लेषण:

• पर्याय (२) योग्य आहे: २४ सप्टेंबर १९३२ रोजी येरवडा तुरुंगात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि महात्मा गांधी यांच्या वतीने पंडित मदन मोहन मालवीय यांच्यात 'पुणे करार' झाला.

• या करारातील मुख्य घटनात्मक तरतुदी:

१. ब्रिटीश पंतप्रधान मॅकडोनाल्ड यांनी जातीय निवाड्यात दलितांना दिलेले 'स्वतंत्र मतदारसंघ' रद्द करण्यात आले (म्हणून विधान 'ब' अयोग्य आहे).

२. त्याऐवजी संयुक्त मतदार संघात प्रांतिक विधिमंडळांमध्ये दलितांच्या राखीव जागा ७१ वरून वाढवून १४७ (काही संदर्भात १४८) करण्यात आल्या (म्हणून विधान 'क' बरोबर आहे).

३. मध्यवर्ती कायदेमंडळात दलितांसाठी सर्वसाधारण जागांपैकी १८% जागा राखीव ठेवण्याचे ठरले (विधान 'ड' मधील २८% ही आकडेवारी चुकीची आहे).

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• केवळ विधान (क) अचूक असल्याने पर्याय (२) 'केवळ विधान (क)' हेच एकमेव योग्य उत्तर ठरते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

पुणे करारावर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यासोबत सी. राजगोपालाचारी, मदन मोहन मालवीय, डॉ. राजेंद्र प्रसाद आणि तेज बहादूर सप्रू यांनी स्वाक्षऱ्या केल्या होत्या.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) - Only statement (c).

Analysis:

• Option (2) is correct: Signed on 24 September 1932 at Yerwada Central Jail in Pune, the Poona Pact resolved Gandhi's fast against Ramsay MacDonald's Communal Award.

• Specific terms agreed:

• Separate electorates conceded to the Depressed Classes were surrendered in exchange for joint electorates with reserved seats (hence Statement (b) is false).

• In provincial legislative councils, reserved seats for the depressed classes were increased from 71 to 147 (or 148 including Bengal adjustments), representing more than a hundred percent increase (hence Statement (c) is correct).

• In the Central Legislature, 18% of the general seats were allocated to the depressed classes (making Statement (d)'s figure of 28% factually incorrect).

Analysis of Other Options:

• Since only Statement (c) is factually accurate, Option (2) is the sole correct alternative.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Poona Pact instituted a 'two-tier' primary election mechanism wherein registered depressed-class voters first selected a panel of four candidates, who then contested in the general joint electorate.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) केवळ विधाने (अ) आणि (ब) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) केवळ विधान (क) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (२) - केवळ विधान (क).

⚠️ पर्याय (3) केवळ विधाने (क) आणि (ड) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) केवळ विधाने (अ) आणि (ड) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'केवळ विधान (क)' हे असून ते 'सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'सायमन कमिशन, नेहरू रिपोर्ट, सविनय कायदेभंग व गोलमेज परिषदा' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन