🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मानवी पचनसंस्थेमध्ये अन्नातील जंतू नष्ट करणारे आणि निष्क्रिय पेप्सिनोजेनचे सक्रिय पेप्सिनमध्ये रूपांतर करणारे हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl) खालीलपैकी कोणत्या अवयवात स्रावले जाते?

EN In the human digestive system, **hydrochloric acid (HCl)**, which destroys food-borne pathogens and converts inactive pepsinogen into active pepsin, is secreted in which organ?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मुखगुहा (Mouth / Buccal cavity)

Mouth / Buccal cavity

जठर (Stomach)

Stomach

यकृत (Liver)

Liver

लहान आतडे (Small intestine)

Small intestine

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर जठर (Stomach) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• मानवी पचनसंस्थेतील 'ज' (J) आकाराच्या स्नायुमय पिशवीसारख्या जठरामध्ये (Stomach) जठर ग्रंथी (Gastric glands) असतात.

• या ग्रंथींमधील ऑक्सिंटिक किंवा पॅरिएटल पेशी (Oxyntic / Parietal cells) हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl) स्रवतात.

• HCl ची प्रमुख कार्ये:

१. जठरात तीव्र अम्लीय माध्यम ($pH \approx १.५ - २.५$) निर्माण करणे.

२. अन्नासोबत शरीरात प्रवेश करणाऱ्या हानिकारक सूक्ष्मजीव व जीवाणूंचा नायनाट करणे.

३. निष्क्रिय पेप्सिनोजेन या प्रो-एन्झाईमचे रूपांतर सक्रिय पेप्सिन विकरामध्ये करणे, जे प्रथिनांचे पचन सुरू करते.

४. अन्नातील कठीण तंतुमय घटक मऊ करणे.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ (मुखगुहा): येथे लाळेतील टायलिन विकर असते, लाळ साधारण उदासीन ते किंचित अम्लीय ($pH \approx ६.८$) असते.

• पर्याय २ (जठर): योग्य उत्तर. HCl ची निर्मिती केवळ जठरातच होते.

• पर्याय ३ (यकृत): हे पित्तरस तयार करते, जो अल्कधर्मीय ($pH \approx ७.८ - ८.६$) असतो.

• पर्याय ४ (लहान आतडे): लहान आतड्यात आंत्ररस (Succus entericus) स्रवला जातो, जो अल्कधर्मीय ($pH \approx ७.५ - ८.०$) असतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

परीक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे: पॅरिएटल (ऑक्सिंटिक) पेशी केवळ HCl च नव्हे तर कॅसल्स इंट्रिन्सिक फॅक्टर (Castle's Intrinsic Factor) देखील स्रवतात, जे लहान आतड्यात व्हिटॅमिन $B_{12}$ च्या अवशोषणासाठी अत्यंत आवश्यक असते. याच्या अभावामुळे 'पर्निशियस ॲनिमिया' (Pernicious Anemia) होतो!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Stomach.

Key Analysis:

• In the human digestive tract, hydrochloric acid (HCl) is exclusively synthesized and secreted within the stomach by specialized parietal (oxyntic) cells located in gastric glands.

• Key Functions of Gastric HCl:

1. Creates an intensely acidic luminal environment ($pH \approx 1.5 - 2.5$).

2. Cleaves inactive zymogen pepsinogen into its catalytically active form, pepsin, initiating protein proteolysis.

3. Exerts a powerful antimicrobial barrier, killing bacteria and microorganisms ingested with food.

4. Denatures dietary globular proteins, exposing peptide bonds to enzymatic cleavage.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Mouth): Secretes saliva containing ptyalin (salivary amylase) with a slightly acidic-to-neutral pH (~6.8).

• Option 2 (Stomach): Correct answer. The exclusive anatomical site of gastric HCl secretion.

• Option 3 (Liver): Produces alkaline bile juice containing bicarbonate salts ($pH \approx 7.8 - 8.6$).

• Option 4 (Small intestine): Has an alkaline luminal milieu ($pH \approx 7.5 - 8.0$) to facilitate pancreatic and brush-border enzymatic activity.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

High-yield MPSC fact: Gastric parietal cells simultaneously secrete Castle's Intrinsic Factor, a glycoprotein essential for the terminal ileal absorption of Vitamin $B_{12}$ (Cobalamin). Destruction of parietal cells causes Pernicious Anemia due to Vitamin $B_{12}$ deficiency!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मुखगुहा (Mouth / Buccal cavity) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) जठर (Stomach) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **जठर (Stomach)** आहे.

⚠️ पर्याय (3) यकृत (Liver) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) लहान आतडे (Small intestine) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जठर (Stomach)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन