मानवी पचनसंस्थेमध्ये अन्नातील जंतू नष्ट करणारे आणि निष्क्रिय पेप्सिनोजेनचे सक्रिय पेप्सिनमध्ये रूपांतर करणारे **हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl)** खालीलपैकी कोणत्या अवयवात स्रावले जाते?
EN
In the human digestive system, **hydrochloric acid (HCl)**, which destroys food-borne pathogens and converts inactive pepsinogen into active pepsin, is secreted in which organ?
योग्य उत्तर जठर (Stomach) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
मानवी पचनसंस्थेतील 'ज' (J) आकाराच्या स्नायुमय पिशवीसारख्या जठरामध्ये (Stomach) जठर ग्रंथी (Gastric glands) असतात.
•
या ग्रंथींमधील ऑक्सिंटिक किंवा पॅरिएटल पेशी (Oxyntic / Parietal cells) हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl) स्रवतात.
•
HCl ची प्रमुख कार्ये:
१.
जठरात तीव्र अम्लीय माध्यम ($pH \approx १.५ - २.५$) निर्माण करणे.
२.
अन्नासोबत शरीरात प्रवेश करणाऱ्या हानिकारक सूक्ष्मजीव व जीवाणूंचा नायनाट करणे.
३.
निष्क्रिय पेप्सिनोजेन या प्रो-एन्झाईमचे रूपांतर सक्रिय पेप्सिन विकरामध्ये करणे, जे प्रथिनांचे पचन सुरू करते.
४.
अन्नातील कठीण तंतुमय घटक मऊ करणे.
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १ (मुखगुहा): येथे लाळेतील टायलिन विकर असते, लाळ साधारण उदासीन ते किंचित अम्लीय ($pH \approx ६.८$) असते.
•
पर्याय २ (जठर): योग्य उत्तर. HCl ची निर्मिती केवळ जठरातच होते.
•
पर्याय ३ (यकृत): हे पित्तरस तयार करते, जो अल्कधर्मीय ($pH \approx ७.८ - ८.६$) असतो.
•
पर्याय ४ (लहान आतडे): लहान आतड्यात आंत्ररस (Succus entericus) स्रवला जातो, जो अल्कधर्मीय ($pH \approx ७.५ - ८.०$) असतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परीक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे: पॅरिएटल (ऑक्सिंटिक) पेशी केवळ HCl च नव्हे तर कॅसल्स इंट्रिन्सिक फॅक्टर (Castle's Intrinsic Factor) देखील स्रवतात, जे लहान आतड्यात व्हिटॅमिन $B_{12}$ च्या अवशोषणासाठी अत्यंत आवश्यक असते. याच्या अभावामुळे 'पर्निशियस ॲनिमिया' (Pernicious Anemia) होतो!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Stomach.
Key Analysis:
•
In the human digestive tract, hydrochloric acid (HCl) is exclusively synthesized and secreted within the stomach by specialized parietal (oxyntic) cells located in gastric glands.
•
Key Functions of Gastric HCl:
1.
Creates an intensely acidic luminal environment ($pH \approx 1.5 - 2.5$).
2.
Cleaves inactive zymogen pepsinogen into its catalytically active form, pepsin, initiating protein proteolysis.
3.
Exerts a powerful antimicrobial barrier, killing bacteria and microorganisms ingested with food.
4.
Denatures dietary globular proteins, exposing peptide bonds to enzymatic cleavage.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Mouth): Secretes saliva containing ptyalin (salivary amylase) with a slightly acidic-to-neutral pH (~6.8).
•
Option 2 (Stomach): Correct answer. The exclusive anatomical site of gastric HCl secretion.
•
Option 3 (Liver): Produces alkaline bile juice containing bicarbonate salts ($pH \approx 7.8 - 8.6$).
•
Option 4 (Small intestine): Has an alkaline luminal milieu ($pH \approx 7.5 - 8.0$) to facilitate pancreatic and brush-border enzymatic activity.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
High-yield MPSC fact: Gastric parietal cells simultaneously secrete Castle's Intrinsic Factor, a glycoprotein essential for the terminal ileal absorption of Vitamin $B_{12}$ (Cobalamin). Destruction of parietal cells causes Pernicious Anemia due to Vitamin $B_{12}$ deficiency!