मानवी पचनसंस्थेमध्ये आहारातील **प्रथिनांच्या (Proteins) रासायनिक पचनाची सुरुवात (Initiation of protein digestion)** खालीलपैकी कोणत्या अवयवात होते?
EN
In the human digestive tract, the enzymatic breakdown and biochemical digestion of dietary proteins is initially triggered in which of the following organs?
योग्य उत्तर जठर / पोट (Stomach) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
मानवी पचनसंस्थेत प्रथिनांच्या पचनाची सुरुवात जठरामध्ये (Stomach) होते.
•
जठरातील प्रक्रिया:
•
जठराच्या भित्तिकेतील जठरग्रंथींमधून (Gastric glands) जठररस (Gastric juice) स्रवतो, ज्यामध्ये हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl), पेप्सिनोजेन (Pepsinogen) आणि श्लेष्मल (Mucus) असते.
•
जठरातील आम्लधर्मीय माध्यमात (pH १.५ ते २.५) अक्रिय पेप्सिनोजेनचे रूपांतर सक्रिय 'पेप्सिन' (Pepsin) विकरामध्ये होते.
•
पेप्सिन हे प्रथिनांचे विघटन करून त्यांचे रूपांतर पेप्टोन्स आणि प्रोटीओझेस (Peptones & Proteoses) मध्ये करते.
•
तसेच नवजात बालकांमध्ये दुधातील केसीन प्रथिनाचे पचन करण्यासाठी जठरात 'रेनिन' (Rennin) विकर असते.
विविध घटकांच्या पचनाची सुरुवात:
•
कर्बोदके (Carbohydrates): मुखात सुरुवात (लाळेतील टायलीन / Salivary amylase द्वारे).
•
प्रथिने (Proteins): जठरात सुरुवात (पेप्सिन विकराद्वारे).
•
मेद (Fats): मुख्यत्वे लहान आतड्यात (पित्तरस व लायपेस द्वारे).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पचन सुरू होण्याचे अवयव:
•
कर्बोदके (Starch) पचन सुरू: मुख (लाळ / Amylase)
•
प्रथिने (Protein) पचन सुरू: जठर (पेप्सिन / Pepsin)
•
सर्व अन्नघटकांचे पूर्ण पचन व शोषण: लहान आतडे (Small Intestine)!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Stomach.
Key Analysis:
•
Protein digestion initiates in the stomach under the action of gastric juice.
•
Physiological Mechanism:
•
Parietal (oxyntic) cells secrete hydrochloric acid ($HCl$), reducing gastric pH to 1.5–2.5.
•
Chief (peptic) cells secrete the inactive zymogen pepsinogen.
•
In the acidic milieu, pepsinogen autocatalyzes into the active endopeptidase pepsin, which cleaves complex polypeptide chains into smaller proteoses and peptones.
•
In infants, the enzyme rennin (chymosin) curdles soluble milk casein into paracasein.
Digestion Initiation Site by Nutrient:
•
Carbohydrates: Initiates in the mouth via salivary alpha-amylase (ptyalin).
•
Proteins: Initiates in the stomach via pepsin.
•
Lipids: Largely digested in the small intestine via pancreatic lipase and bile salts.
•
Terminal digestion of all nutrients: Completed in the small intestine.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Liver): Produces bile; does not secrete digestive enzymes.
•
Option 2 (Mouth): Digestion of starch begins here, not protein.
•
Option 3 (Small Intestine): Continues and completes protein digestion (trypsin, chymotrypsin, peptidases), but does not initiate it.
•
Option 4 (Stomach): Correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Sites where enzymatic digestion begins:
•
Carbohydrates $\rightarrow$ Mouth (Salivary Amylase)
•
Proteins $\rightarrow$ Stomach (Pepsin)
•
Fats $\rightarrow$ Duodenum / Small intestine (Bile & Lipase)!