🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मानवी शरीरामध्ये खालीलपैकी कोणत्या अंतःस्रावी ग्रंथीद्वारे तीनपेक्षा अधिक (किमान ६ ते ८) विविध संप्रेरकांचे स्रवण केले जाते?

EN In the human endocrine system, which of the following glands synthesizes and secretes **more than three (at least 6 to 8)** distinct physiological hormones?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

स्वादुपिंड (Pancreas)

Pancreas

थायरॉईड ग्रंथी (Thyroid)

Thyroid

ॲड्रिनल ग्रंथी (Adrenal)

Adrenal

पियुषिका ग्रंथी (Pituitary)

Pituitary

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पियुषिका ग्रंथी (Pituitary) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• पियुषिका ग्रंथी (Pituitary gland) ही शरीरात सर्वाधिक वैविध्यपूर्ण संप्रेरके तयार करणारी ग्रंथी आहे. तिच्या अग्र, मध्य आणि पश्च भागातून मिळून एकूण ८ हून अधिक संप्रेरके स्रवली जातात:

१. ग्रोथ हार्मोन (GH / Somatotropin): शारीरिक वाढ.

२. थायरॉईड स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (TSH): थायरॉईडला उत्तेजन.

३. ॲड्रेनोकोर्टिकोट्रोपिक हार्मोन (ACTH): ॲड्रिनल ग्रंथीला उत्तेजन.

४. फॉलिकल स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (FSH): जननपेशी निर्मिती.

५. ल्युटिनायझिंग हार्मोन (LH): ओव्ह्युलेशन व टेस्टोस्टेरॉन निर्मिती.

६. प्रोलॅक्टिन (PRL): दुग्ध निर्मिती.

७. मेलानोसाइट स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (MSH): त्वचेचा रंग.

८. ऑक्सिटोसिन आणि व्हॅसोप्रेसिन (ADH): पश्च भागातून रक्तात सोडले जातात.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ (स्वादुपिंड): इन्सुलिन, ग्लुकागॉन आणि सोमाटोस्टॅटिन ही संप्रेरके स्रवते.

• पर्याय २ (थायरॉईड): थायरॉक्सिन ($T_4$), ट्रायआयोडोथायरोनिन ($T_3$) आणि कॅल्सिटोनिन (३ संप्रेरके).

• पर्याय ३ (ॲड्रिनल): कॉर्टिसोल, अल्डोस्टेरॉन, ॲड्रेनलिन/नॉरॲड्रेनलिन.

• पर्याय ४ (पियुषिका ग्रंथी): योग्य उत्तर (८ पेक्षा जास्त संप्रेरके).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

पियुषिका ग्रंथीच्या लोब्सनुसार संप्रेरके लक्षात ठेवा:

• अग्र खंड (Adenohypophysis): GH, TSH, ACTH, PRL, FSH, LH

• मध्य खंड (Pars Intermedia): MSH

• पश्च खंड (Neurohypophysis): ऑक्सिटोसिन व व्हॅसोप्रेसिन (ADH) साठवून स्रवते (निर्मिती हायपोथॅलॅमसमध्ये होते)!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Pituitary.

Key Analysis:

• The pituitary gland secretes the largest spectrum of distinct endocrine hormones among all cranial glands (over 8 different hormones):

1. Growth Hormone (GH / Somatotropin): Somatic tissue growth.

2. Thyroid Stimulating Hormone (TSH): Follicular thyroid activity.

3. Adrenocorticotropic Hormone (ACTH): Adrenal cortical steroidogenesis.

4. Follicle Stimulating Hormone (FSH): Gamete maturation.

5. Luteinizing Hormone (LH): Ovulation and androgen synthesis.

6. Prolactin (PRL): Mammary gland lactation.

7. Melanocyte Stimulating Hormone (MSH): Integumentary pigmentation.

8. Oxytocin & Vasopressin (ADH): Stored and released from the neurohypophysis.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Pancreas): Islets of Langerhans primarily secrete 3 major hormones (Insulin, Glucagon, Somatostatin).

• Option 2 (Thyroid): Secretes 3 hormones ($T_3, T_4$, and Calcitonin).

• Option 3 (Adrenal): Secretes Aldosterone, Cortisol, and Adrenaline/Noradrenaline.

• Option 4 (Pituitary): Correct answer (>3 hormones, total 8+).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Lobe-wise pituitary hormone checklist:

• Anterior Lobe (Pars Distalis): GH, TSH, ACTH, PRL, FSH, LH

• Intermediate Lobe (Pars Intermedia): MSH

• Posterior Lobe (Pars Nervosa): Releases Oxytocin and ADH (both synthesized by hypothalamic paraventricular and supraoptic nuclei)!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) स्वादुपिंड (Pancreas) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) थायरॉईड ग्रंथी (Thyroid) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) ॲड्रिनल ग्रंथी (Adrenal) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) पियुषिका ग्रंथी (Pituitary) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पियुषिका ग्रंथी (Pituitary)** आहे.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पियुषिका ग्रंथी (Pituitary)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन