🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मानवी रोगप्रतिकारक संस्थेमध्ये पेशी-मध्यस्थी प्रतिकारशक्तीसाठी (Cell-mediated immunity) जबाबदार असणाऱ्या टी-पेशी (T-lymphocytes) खालीलपैकी कोणत्या अवयवात परिपक्व (Mature) होतात?

EN In the human immune system, where do **T-cells (T-lymphocytes)**, which are responsible for cell-mediated immunity, undergo functional maturation?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

थायरॉईड ग्रंथी (Thyroid gland)

Thyroid gland

थायमस ग्रंथी (Thymus gland)

Thymus gland

प्लीहा (Spleen)

Spleen

अस्थिमज्जा (Bone marrow)

Bone marrow

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर थायमस ग्रंथी (Thymus gland) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• सर्व लिम्फोसाइट्सची (लसिका पेशी) निर्मिती ही हाडांमधील लाल अस्थिमज्जेत (Bone marrow) प्लुरिपोटंट हेमेटोपॉइएटिक स्टेम सेल्सपासून होते.

• अपरिपक्व टी-पेशी (Progenitor T-cells) रक्ताद्वारे छातीतील थायमस ग्रंथीत (Thymus gland) स्थलांतरित होतात. तेथे थायमोसिन संप्रेरकाच्या प्रभावाखाली त्यांचे शिक्षण, सकारात्मक व नकारात्मक निवड (Positive and negative selection) आणि अंतिम परिपक्वता (Maturation) होते. थायमस ग्रंथीत परिपक्व होत असल्यामुळेच त्यांना 'टी-पेशी' (T-cells) हे नाव देण्यात आले आहे.

• याउलट, ज्या लसिका पेशी अस्थिमज्जेतच (Bone marrow) परिपक्व होतात, त्यांना 'बी-पेशी' (B-cells) म्हणतात.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ (थायरॉईड): गळ्यातील चयापचय नियंत्रक ग्रंथी आहे.

• पर्याय २ (थायमस ग्रंथी): योग्य उत्तर. टी-पेशींच्या परिपक्वतेचे प्राथमिक लसिकाभ अंग.

• पर्याय ३ (प्लीहा): हे दुय्यम लसिकाभ अवयव (Secondary lymphoid organ) असून रक्ताचे गाळण करते.

• पर्याय ४ (अस्थिमज्जा): येथे टी-पेशी तयार होतात, परंतु परिपक्व थायमसमध्ये होतात; बी-पेशी अस्थिमज्जेतच परिपक्व होतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

रोगप्रतिकारक पेशींचा फरक हमखास विचारला जातो:

• B-पेशी (B-lymphocytes): अस्थिमज्जेत तयार व तेथेच परिपक्व $\rightarrow$ प्रतिपिंडे (Antibodies) तयार करून ह्युमोरल प्रतिकारशक्ती देतात.

• T-पेशी (T-lymphocytes): अस्थिमज्जेत तयार, थायमसमध्ये परिपक्व $\rightarrow$ पेशी-मध्यस्थी प्रतिकारशक्ती (Cell-Mediated Immunity) देतात. HIV विषाणू हा प्रामुख्याने CD4 Helper T-पेशींवर हल्ला करतो!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Thymus gland.

Key Analysis:

• All lymphocyte precursors originate from pluripotent hematopoietic stem cells within the red bone marrow.

• Immature pro-T cells (thymocytes) leave the marrow via circulation and home to the thymus gland (located in the mediastinum behind the sternum). Within the thymic microenvironment, guided by thymic hormones such as thymosin, they undergo stringent TCR gene rearrangement, positive and negative selection, and functional differentiation and maturation.

• Because they undergo essential maturation in the Thymus, they are designated T-lymphocytes (T-cells).

• In contrast, lymphocytes that complete both genesis and maturation entirely within the Bone Marrow are called B-lymphocytes (B-cells).

Distractor Analysis:

• Option 1 (Thyroid gland): Cervical metabolic gland, not involved in lymphocyte maturation.

• Option 2 (Thymus gland): Correct answer. The definitive primary lymphoid organ for T-cell education.

• Option 3 (Spleen): A secondary lymphoid organ that captures blood-borne antigens, not a site of primary lymphocyte education.

• Option 4 (Bone marrow): The site of T-cell generation and B-cell maturation, but not T-cell maturation.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

High-yield immunology contrast for MPSC:

• B-cells: Bone marrow (birth & maturation) $\rightarrow$ produce circulating Antibodies (Humoral Immunity).

• T-cells: Bone marrow (birth) + Thymus (maturation) $\rightarrow$ mediate graft rejection and pathogen destruction (Cell-Mediated Immunity). HIV systematically destroys CD4+ Helper T-cells, collapsing this immunity!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) थायरॉईड ग्रंथी (Thyroid gland) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) थायमस ग्रंथी (Thymus gland) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **थायमस ग्रंथी (Thymus gland)** आहे.

⚠️ पर्याय (3) प्लीहा (Spleen) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अस्थिमज्जा (Bone marrow) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'थायमस ग्रंथी (Thymus gland)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन