मराठी भाषेमध्ये 'सगुण' (गुणांनी किंवा आकाराने युक्त) या शब्दाचा अचूक विरुद्धार्थी शब्द खालीलपैकी कोणता आहे?
EN
In the Marathi language, what is the exact antonym of the philosophical word 'सगुण' (Saguṇa - With attributes / Manifest)?
योग्य उत्तर पर्याय (3) आहे.
### विस्तृत स्पष्टीकरण:
•
'सगुण' आणि 'निर्गुण' संकल्पना:
•
सगुण: त्रिगुणांनी (सत्व, रज, तम) युक्त किंवा प्रत्यक्ष रूप, आकार आणि वैशिष्ट्ये असणारा (उदा. सगुण साकार ईश्वर, मूर्ती).
•
निर्गुण: सर्व गुणांच्या आणि आकारांच्या पलीकडे असणारा, निराकार, अलक्ष (उदा. निर्गुण निराकार ब्रह्म).
•
म्हणून 'सगुण' या शब्दाचा प्रमाणित विरुद्धार्थी शब्द 'निर्गुण' असा होतो.
•
इतर शब्दांमधील फरक:
•
गुण $\times$ अवगुण / दुर्गुण: सद्गुण $\times$ दुर्गुण (चांगला गुण $\times$ वाईट गुण).
•
सगुण $\times$ निर्गुण: (आकारयुक्त $\times$ निराकार).
### पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) अयोग्य: 'अगुण' असा शब्द व्याकरणात प्रमाण मानला जात नाही.
•
पर्याय (2) व (4) अयोग्य: 'अवगुण' किंवा 'दुर्गुण' हे 'गुण' या शब्दाचे विरुद्धार्थी आहेत, 'सगुण' चे नाहीत.
•
पर्याय (3) योग्य: 'सगुण' चा अचूक विरुद्धार्थी शब्द 'निर्गुण' हाच आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
वारंवार विचारल्या जाणाऱ्या विरुद्धार्थी जोड्या:
•
सगुण $\times$ निर्गुण
•
साकार $\times$ निराकार
•
सद्गुण $\times$ दुर्गुण
•
मूर्त $\times$ अमूर्त.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3).
### Detailed Explanation:
•
Philosophical and Grammatical Antonymy:
•
सगुण (Saguṇa): Possessing physical form, empirical attributes, or manifested qualities (e.g., Saguṇa worship of a personalized deity).
•
निर्गुण (Nirguṇa): Transcending all material attributes, formless, absolute, and unmanifest (e.g., Nirguṇa Brahman).
•
Therefore, the exact antonym of 'सगुण' is 'निर्गुण'.
•
Distinction with Other Terms:
•
'अवगुण' and 'दुर्गुण' mean vices/faults, which serve as antonyms for 'गुण' or 'सद्गुण', not 'सगुण'.
### Option Analysis:
•
Option (1) Incorrect: Non-standard formation.
•
Option (2) Incorrect: Antonym of 'गुण' (vice vs. virtue).
•
Option (3) Correct: 'निर्गुण' is the precise philosophical and grammatical antonym.
•
Option (4) Incorrect: Antonym of 'सद्गुण'.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
Keep these paired antonyms distinct:
•
सगुण $\leftrightarrow$ निर्गुण (Manifest vs. Unmanifest)
•
सद्गुण $\leftrightarrow$ दुर्गुण (Virtue vs. Vice)
•
साकार $\leftrightarrow$ निराकार (Embodied vs. Formless).