मानवी शुक्रजंतूच्या (Spermatozoon) सूक्ष्म रचनेचा विचार करता, शुक्रजंतूच्या डोक्याच्या अग्रभागावर टोपीसारखी वसलेली रचना, जी अंडपेशीच्या बाह्य संरक्षक आवरणाला (झोना पेल्युसिडा) भेदण्यासाठी हायअल्युरोनिडेससारखी पाचक विकरे साठवते, तिला काय म्हणतात?
EN
In the microscopic morphology of a human spermatozoon, what is the cap-like vesicular structure positioned at the anterior tip of the sperm head that stores lytic enzymes (such as hyaluronidase) essential to penetrate the egg's protective zona pellucida?
स्पष्टीकरण:
पर्याय (३) हे योग्य उत्तर आहे.
•
अ‍ॅक्रोसोम (Acrosome): शुक्रजंतूच्या डोक्यावर (Head) पुढील टोकाला असणारी ही टोपीसारखी रचना गॉल्गी कायपासून (Golgi complex) विकसित झालेली असते.
•
यामध्ये स्पर्म लायसिन्स (Sperm lysins) नावाचे पाचक विकरांचे मिश्रण असते, ज्यामध्ये 'हायअल्युरोनिडेस' (Hyaluronidase) आणि 'अ‍ॅक्रोसिन' (Acrosin / Zona lysin) असतात. ही विकरे अंडपेशीभोवती असणाऱ्या कोरोना रॅडिएटा आणि झोना पेल्युसिडा या कठीण थरांना विरघळवून शुक्रजंतूचे केंद्रक अंड्यात सोडण्यास मदत करतात (Acrosome reaction).
इतर घटकांचे विश्लेषण:
•
केंद्रक (Nucleus): डोक्यात असते, ज्यात २३ गुणसूत्रे (हेप्लॉइड DNA) असतात.
•
मायटोकॉन्ड्रिया (Mitochondria): हे शुक्रजंतूच्या 'मध्यभागात' (Middle piece) आवर्त आकारात गुंडाळलेले असतात आणि शेपटीच्या हालचालीसाठी ATP ऊर्जा पुरवतात.
•
शेपूट (Tail): शुक्रजंतूला पोहण्यासाठी गती देते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अ‍ॅक्रोसोमची निर्मिती = गॉल्गी कायपासून (Golgi apparatus)
•
अ‍ॅक्रोसोममधील प्रमुख विकर = हायअल्युरोनिडेस आणि अ‍ॅक्रोसिन
•
शुक्रजंतूचे ऊर्जाघर (Powerhouse) = मध्यभागातील मायटोकॉन्ड्रिया.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
Option (3) is the correct answer.
•
Acrosome: An anterior vesicle capping the apical region of the elongated sperm nucleus, derived embryologically from the Golgi apparatus.
•
It is packed with hydrolytic enzymes termed sperm lysins—principally hyaluronidase, corona penetrating enzyme, and acrosin (zona lysin). During the acrosome reaction, these enzymes dissolve the intercellular cement of the corona radiata and digest a path through the glycoprotein-rich zona pellucida, enabling egg fertilization.
Distractor Analysis:
•
Nucleus: Carries the compacted haploid paternal genetic material ($23, X$ or $23, Y$).
•
Mitochondria: Spirally arranged along the axial filament in the middle piece (forming the Nebenkern sheath), generating ATP for flagellar propulsion.
•
Centrioles: Proximal centriole aids the first cleavage of the zygote; distal centriole forms the axial filament.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Acrosome originates from: Golgi apparatus
•
Key enzyme: Hyaluronidase & Acrosin
•
Middle piece of sperm: Packed with mitochondria for motility.