आधुनिक जागतिक अर्थव्यवस्थेत 'जागतिकीकरण' (Globalization) प्रक्रियेचे खालीलपैकी कोणते प्रमुख फलित/वैशिष्ट्य मानले जाते? अ) जगभरातील देशांमध्ये भांडवल, वित्त आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचे गतिमान व जलद स्थानांतरण. ब) विविध राष्ट्रांच्या अर्थव्यवस्थांमधील आंतरराष्ट्रीय व्यापार व उत्पादन साखळीमधील वाढते आर्थिक परस्परावलंबित्व (Economic Interdependence). पर्यायी उत्तरे:
EN
In the modern economic landscape, which of the following is considered a primary manifestation/outcome of 'Globalization'?
a) Rapid, frictionless mobility and transfer of capital, finance, and advanced technology across global borders.
b) Deepening economic interdependence and integrated global supply chains connecting national economies.
Alternative Options:
योग्य उत्तर पर्याय (३) अ व ब दोन्ही बरोबर आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
•
जागतिकीकरण (Globalization):
•
जागतिकीकरण म्हणजे राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेला जागतिक अर्थव्यवस्थेशी एकात्मिक (Integrate) करणे.
•
प्रमुख फलिते व वैशिष्ट्ये:
१)
भांडवलाचे जलद स्थानांतरण (Free Capital Flows): इलेक्ट्रॉनिक वित्तीय प्रणालीमुळे परकीय संस्थागत गुंतवणूक (FPI), परकीय थेट गुंतवणूक (FDI) आणि तंत्रज्ञानाचे हस्तांतरण काही सेकंदांत जगभर होते.
२)
आर्थिक परस्परावलंबित्व (Economic Interdependence): कोणत्याही एका देशातील आर्थिक तेजी किंवा मंदीचा (उदा. २००८ चे अमेरिकेतील सबप्राईम संकट) प्रभाव जगभरातील सर्व राष्ट्रांवर पडतो. जागतिक मूल्य साखळीमुळे (Global Value Chains) देश एकमेकांच्या उत्पादनावर पूर्णपणे अवलंबून बनले आहेत.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधाने (अ) आणि (ब) हे जागतिकीकरणाचे दोन मूलभूत खांब आहेत.
•
म्हणून पर्याय (३) अ व ब दोन्ही बरोबर आहेत हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जागतिकीकरणाचे चार मुख्य प्रवाह असतात: १) वस्तूंचा प्रवाह, २) सेवांचा प्रवाह, ३) भांडवलाचा प्रवाह आणि ४) श्रमिकांचा/व्यक्तींचा प्रवाह.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Both a and b are correct.
Detailed Analysis:
•
Concept of Globalization:
•
Globalization refers to the increasing cross-border integration of national economies through the movement of goods, services, capital, technology, and labor.
•
Major Outcomes:
1)
Frictionless Capital and Financial Flows: Globalization fosters frictionless international mobility of portfolio investments, direct capital assets, and intellectual technologies.
2)
Economic Interdependence: The interconnectivity of international trade and transnational production networks links sovereign economies so intensely that macroeconomic fluctuations in one major economy transmit shocks across global markets (e.g., the 2008 global financial crisis).
Distractor Analysis:
•
Both statements (a) and (b) describe essential structural hallmarks of economic globalization.
•
Thus, Option (3) Both a and b are correct is the accurate choice.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember the four primary flows of globalization: 1) Trade in goods, 2) Trade in services, 3) Capital/finance flows, and 4) Labor/human mobility.