सजीवांमध्ये पेशी स्तरावर घडणाऱ्या 'पेशी श्वसन' (Cellular Respiration) प्रक्रियेमध्ये ग्लुकोजचे ऑक्सिडीकरण होऊन रासायनिक बंधांमधील ऊर्जा एटीपी (ATP) व उष्णतेच्या स्वरूपात मुक्त होते. त्यामुळे उष्मागतिकीच्या (Thermodynamics) दृष्टिकोनातून पेशी श्वसन ही कोणत्या प्रकारची रासायनिक क्रिया आहे?
EN
In the process of cellular respiration occurring at the cellular level, glucose is oxidized and bond energy is released in the form of ATP and heat. From a thermodynamic perspective, cellular respiration is fundamentally which type of biochemical reaction?
स्पष्टीकरण:
पर्याय (२) हे योग्य उत्तर आहे.
•
उष्मादायी क्रिया (Exothermic reaction): पेशी श्वसनामध्ये (Cellular respiration) ग्लुकोजचे ($C_6H_{12}O_6$) ऑक्सिजनच्या साहाय्याने ऑक्सिडीकरण होते आणि मोठ्या प्रमाणावर ऊर्जा (ATP आणि उष्णता) उत्सर्जित केली जाते.
•
रासायनिक समीकरण:
$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + \text{ऊर्जा (ATP + उष्णता)}$
•
ज्या प्रक्रियेत ऊर्जा/उष्णता बाहेर टाकली जाते, तिला 'उष्मादायी' (Exothermic) अभिक्रिया म्हणतात.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
उष्माग्राही क्रिया (Endothermic): ज्या प्रक्रियेमध्ये बाह्य ऊर्जा शोषली जाते, तिला उष्माग्राही म्हणतात (उदा. प्रकाशसंश्लेषण - Photosynthesis ही उष्माग्राही क्रिया आहे कारण ती सौर ऊर्जा शोषून घेते).
•
किण्वन (Fermentation): हा विनॉक्सिश्वसनाचा एक प्रकार आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पेशी श्वसन (Respiration) = अपचयी (Catabolic) आणि उष्मादायी (Exothermic)
•
प्रकाशसंश्लेषण (Photosynthesis) = उपचयी (Anabolic) आणि उष्माग्राही (Endothermic).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
Option (2) is the correct answer.
•
Exothermic Reaction: Cellular respiration involves the catabolic breakdown and oxidation of complex organic glucose molecules into simpler inorganic molecules ($CO_2$ and $H_2O$), releasing high amounts of free energy in the form of ATP and thermal heat.
•
Chemical Equation:
$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + \text{Energy (38 ATP + Heat)}$
•
Reactions that release net energy to the surroundings are termed exothermic (exergonic).
Distractor Analysis:
•
Endothermic reaction: Absorbs energy from surroundings. Photosynthesis ($6CO_2 + 6H_2O + \text{solar energy} \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2$) is endothermic/anabolic.
•
Neutralization: Reaction between acid and base to form salt and water.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Cellular Respiration = Catabolic & Exothermic
•
Photosynthesis = Anabolic & Endothermic.