“नवरात्र उत्सव संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्साहाने साजरा केला जातो” या वाक्यातील 'नवरात्र' हे कोणत्या प्रकारचे विशेषण दर्शवते?
EN
In the sentence “नवरात्र उत्सव संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्साहाने साजरा केला जातो” (The Navaratra festival is celebrated with fervor across Maharashtra), what kind of adjective is 'नवरात्र' (Navarātra)?
योग्य उत्तर पर्याय (2) आहे.
### विस्तृत स्पष्टीकरण:
•
समासघटित विशेषण (Compound-derived Adjective):
•
दोन किंवा अधिक शब्दांच्या संयोगाने बनलेला सामासिक शब्द जेव्हा दुसऱ्या एखाद्या नामाबद्दल विशेष माहिती सांगण्यासाठी वापरला जातो, तेव्हा त्यास 'समासघटित विशेषण' म्हणतात.
•
विश्लेषण:
•
'नवरात्र': हा नऊ रात्रींचा समूह दर्शवणारा द्विगु सामासिक शब्द आहे (नव + रात्र).
•
येथे 'नवरात्र' हा सामासिक शब्द 'उत्सव' या नामाचे विशेषण म्हणून आला आहे (कोणता उत्सव? $\rightarrow$ नवरात्र उत्सव).
•
म्हणून हे समासघटित विशेषण आहे.
•
इतर उदाहरणे:
•
चक्रपाणी विष्णू (बहुव्रीहि समासघटित)
•
शास्त्रसंपन्न विद्वान (तत्पुरुष समासघटित)
•
तोंडपाठ कविता (तत्पुरुष समासघटित).
### पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) अयोग्य: हा गुण दाखवणारा मूळ शब्द नाही.
•
पर्याय (2) योग्य: सामासिक शब्दापासून बनलेले विशेषण असल्याने हे समासघटित विशेषण आहे.
•
पर्याय (3) व (4) अयोग्य: जरी 'नव' ही संख्या असली, तरी संपूर्ण सामासिक शब्द (नवरात्र) विशेषण म्हणून आल्याने समासघटित विशेषण हे त्याचे अचूक व प्राधान्यप्राप्त वर्गीकरण आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
साधित विशेषणांचे चार प्रकार पडतात:
1.
नामसाधित (उदा. सातारी पेढे, पुणेरी पगडी)
2.
धातुसाधित (उदा. वाहती नदी)
3.
अव्ययसाधित (उदा. वरचा मजला, पुढची गल्ली)
4.
समासघटित (उदा. नवरात्र उत्सव, गजानन मूर्ती).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
### Detailed Explanation:
•
Samasghatita Visheshan (Compound-derived Adjective):
•
A compound word (Samasik Shabda) formed by compounding two or more words that serves syntactically as an adjective qualifying another noun.
•
Structural Breakdown:
•
'नवरात्र' (Navaratra): A Dvigu compound signifying a collective period of nine nights (नऊ रात्रींचा समूह).
•
In 'नवरात्र उत्सव', the compound directly qualifies the head noun 'उत्सव' (festival).
•
Consequently, it is categorized as a Samasghatita Visheshan.
•
Comparable Examples:
•
तोंडपाठ कविता (memorized poem - Tatpurusha)
•
गजानन रूप (Gajanana form - Bahuvrihi).
### Option Analysis:
•
Option (1) Incorrect: Not a primary descriptive attribute.
•
Option (2) Correct: Formed through grammatical compounding (Samasa).
•
Options (3) and (4) Incorrect: Although 'nava' is a numeral, the compounded lexeme 'नवरात्र' functions as a compound-derived modifier.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember the 4 categories of Derived Adjectives (Sadhita Visheshana):
1.
Noun-derived (Namsadhita)
2.
Verb-derived (Dhatusadhita)
3.
Adverb-derived (Avyay-sadhita)
4.
Compound-derived (Samas-ghatita).