अर्थव्यवस्था व नियोजन PSI Mains 2011 MEDIUM

2006-07 या वर्षात भारत सरकारची एकूण राजकोषीय (राजस्व) तूट राष्ट्रीय ढोबल उत्पन्नाच्या 3.3% इतकी होती तर प्राथमिक तूट राष्ट्रीय ढोबल उत्पन्नाच्या -0.2% इतकी होती. ही स्थिती काय दर्शविते?

EN In the year 2006-07, the total fiscal (revenue) deficit of the Government of India was 3.3% of the gross national income while the primary deficit was -0.2% of the gross national income. What does this condition indicate?

✓

महसूली खर्चात व्याज भरणा ह्या घटकाचे प्रमाण खूप जास्त होते. The percentage of interest payment in revenue expenditure is very high.

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

तूटीचे भरून काढण्याचे प्रमाण कमी होते. Deficit coverage decreases.

सबसिडी (सूट) चे प्रमाण जास्त होते. The amount of subsidy (exemption) was high.

किंमत निर्देशांक कमी होता. The price index was low.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर महसूली खर्चात व्याज भरणा ह्या घटकाचे प्रमाण खूप जास्त होते. आहे.

स्पष्टीकरण:

• अर्थशास्त्रीय सूत्रानुसार:

प्राथमिक तूट = राजकोषीय तूट – व्याज भरणा

• प्रश्नातील आकडेवारीनुसार:

$-0.2\% = 3.3\% - \text{व्याज भरणा}$

$\text{व्याज भरणा} = 3.3\% - (-0.2\%) = 3.5\%$

• याचा अर्थ असा की, त्या वर्षी सरकारचा व्याज भरणा GDP च्या 3.5% इतका प्रचंड होता (जो राजकोषीय तुटीपेक्षाही जास्त होता).

• त्यामुळे प्राथमिक तूट ऋण (-0.2%) झाली; ही स्थिती स्पष्ट दर्शवते की महसुली खर्चात व्याज भरणा या घटकाचे प्रमाण खूप जास्त होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

जेव्हा प्राथमिक तूट ऋण (Negative) होते, तेव्हा त्याचा अर्थ असा होतो की शासनाचा चालू वर्षातील प्राथमिक अर्थसंकल्प शिलकीत आहे, परंतु केवळ जुन्या कर्जांवरील व्याजाच्या प्रचंड बोज्यामुळे राजकोषीय तूट निर्माण झाली आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is The percentage of interest payment in revenue expenditure is very high.

Explanation:

• By accounting identity:

• $$\text{Primary Deficit} = \text{Fiscal Deficit} - \text{Interest Payments}$$

• Substituting the given data:

• $$-0.2\% = 3.3\% - \text{Interest Payments} \implies \text{Interest Payments} = 3.5\% \text{ of GDP}$$

• The fact that the Primary Balance was in surplus (negative primary deficit of -0.2%) proves that current non-interest expenditures were completely covered by revenues, but an overwhelming burden of past debt interest servicing (3.5% of GDP) inflated the fiscal deficit to 3.3%.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

A negative primary deficit indicates a primary budget surplus where the entire fiscal deficit is driven by heavy legacy interest payment burdens.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):