खालीलपैकी कोणत्या जिल्ह्यात नविकरण योग्य उर्जा केंद्रे जसे 'सौर तलाव', आशियातील प्रथम पवनचक्की व आशियातील प्रथम 'भरतीचे उर्जा प्रकल्प' आहेत?
EN
In which district are renewable energy installations like a 'Solar Pond', Asia's first commercial wind farm, and tidal energy projects located?
योग्य उत्तर: पर्याय (4) कच्छ (Kutch)
सविस्तर विश्लेषण:
•
गुजरात राज्यातील कच्छ (Kutch) हा जिल्हा अपारंपरिक व नूतनीकरणक्षम ऊर्जा प्रकल्पांचे ऐतिहासिक केंद्र राहिला आहे:
१)
सौर तलाव (Solar Pond): भारतातील व आशियातील पहिला व्यावसायिक सौर तलाव प्रकल्प कच्छमधील भुज (Bhuj) येथे 'टेरी' (TERI) आणि गुजरात ऊर्जा विकास संस्था (GEDA) च्या सहकार्याने उभारण्यात आला होता.
२)
पवन ऊर्जा प्रकल्प: आशियातील पहिला व्यावसायिक पवनचक्की प्रकल्प (Wind Farm) कच्छच्या किनाऱ्यावर मांडवी (Mandvi) येथे १९८६ मध्ये उभारला गेला.
३)
भरतीची ऊर्जा (Tidal Energy): कच्छचे आखात (Gulf of Kutch) हे भरती-ओहोटीच्या ऊर्जेसाठी भारतातील सर्वाधिक संभाव्य ठिकाण असून (सुमारे ७,००० मेगावॅट क्षमता), येथे भरती प्रकल्प आखण्यात आले आहेत.
४)
वर्तमान संदर्भ: आज कच्छच्या खावडा (Khavda) येथे जगातील सर्वात मोठा ३०,००० मेगावॅटचा हायब्रिड (सौर व पवन) पार्क उभारला जात आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील सर्वाधिक भरती ऊर्जा क्षमता कच्छचे आखात (Gulf of Kutch) व खंबायतचे आखात (Gulf of Khambhat) येथे आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Kutch
Detailed Analysis:
•
Kutch District, Gujarat has historically pioneered diverse renewable energy technologies in Asia:
1.
Solar Pond: Asia's first operational non-convecting solar pond (6,000 sq m) was established at Bhuj in Kutch by TERI and GEDA.
2.
Wind Energy: Asia's first commercial coastal wind farm was commissioned at Mandvi in Kutch in 1986.
3.
Tidal Energy: The Gulf of Kutch has the highest tidal energy potential in India (~7,000 MW tidal power potential).
4.
Modern Expansion: Kutch currently hosts the Khavda Renewable Energy Park, slated to be the world's largest renewable park (30 GW capacity).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Gulf of Kutch and Gulf of Khambhat on the Gujarat coastline represent more than 80% of India's total tidal energy potential.