भूमिगत चळवळ महाराष्ट्रात कोणत्या जिल्ह्यात प्रथमता सुरु केली ?
EN
In which district of Maharashtra was the underground movement first started?
योग्य उत्तर: पर्याय १ [सातारा]
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
१९४२ चे 'भारत छोडो' आंदोलन आणि महाराष्ट्र: ९ ऑगस्ट १९४२ रोजी मुंबईत काँग्रेसच्या प्रमुख नेत्यांना अटक झाल्यानंतर संपूर्ण भारतात आंदोलनाचा भडका उडाला. महाराष्ट्रात या आंदोलनाने भूमिगत चळवळीचे स्वरूप धारण केले.
•
साताऱ्यातील भूमिगत चळवळ: महाराष्ट्रात भूमिगत चळवळीची पहिली आणि सर्वात शक्तिशाली सुरुवात सातारा जिल्ह्यात झाली.
•
क्रांतिसिंह नाना पाटील व प्रतिसरकार: क्रांतिसिंह नाना पाटील, किसन वीर, यशवंतराव चव्हाण, वसंतदादा पाटील, बापू लाड, जी. डी. बापू लाड, आणि नागनाथ नायकवडी यांच्या नेतृत्वाखाली साताऱ्यात गुप्त बैठका होऊन ब्रिटिश सत्तेला समांतर असे 'प्रतिसरकार' (पत्री सरकार) उभारण्यात आले.
•
तुफान सेना: भूमिगत चळवळीला संरक्षण देण्यासाठी कॅप्टन भाऊराव बाबर यांच्या सहकार्याने 'तुफान सेना' ही सशस्त्र शाखा स्थापन करण्यात आली, जिने ब्रिटिशांचे रेल्वे रुळ उखडणे, टपाल कार्यालये लुटणे आणि सरकारी खजिने लुटण्याचे धाडसी काम केले.
•
कार्यकाळ: साताऱ्यातील हे प्रतिसरकार १ जून १९४३ ते जून १९४६ पर्यंत अविरतपणे चालले, ज्याने ब्रिटिशांची प्रशासकीय यंत्रणा सातारा जिल्ह्यातून पूर्णपणे उखडून टाकली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
महाराष्ट्रातील पहिली व प्रमुख भूमिगत चळवळ: सातारा जिल्हा.
•
प्रमुख नेते: क्रांतिसिंह नाना पाटील, यशवंतराव चव्हाण, किसन वीर, वसंतदादा पाटील.
•
समांतर सरकार: प्रतिसरकार / पत्री सरकार (१९४३ ते १९४६).
•
लढाऊ दल: तुफान सेना.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 [Satara]
Detailed Explanation:
•
1942 Quit India Movement in Maharashtra: Following the midnight arrest of the Congress high command in Bombay on 9 August 1942, the spontaneous mass agitation transformed into an organized underground resistance.
•
Origin in Satara District: In Maharashtra, the underground movement was pioneered and developed to its highest organizational zenith in Satara district.
•
Krantisinh Nana Patil and the Prati Sarkar: Under the charismatic leadership of Krantisinh Nana Patil, alongside young stalwarts like Yashwantrao Chavan, Kisan Veer, Vasantdada Patil, G. D. Bapu Lad, and Nagnath Nayakwadi, a parallel government known as 'Prati Sarkar' (or Patri Sarkar) was established.
•
Toofan Sena: An armed underground militia called the 'Toofan Sena' was organized under Captain Bhau (Ramchandra Babar) to dismantle British communication lines, raid treasuries, derail government supply trains, and maintain local law and order.
•
Significance: Satara's parallel administration functioned successfully from June 1943 until 1946, totally eclipsing the authority of the British Crown across vast rural swathes of Western Maharashtra.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
District where Underground Movement Started: Satara.
•
Supreme Leader: Krantisinh Nana Patil.
•
Parallel Administration: Prati Sarkar / Patri Sarkar (June 1943 – June 1946).
•
Military Wing: Toofan Sena (headed by G. D. Bapu Lad and Captain Bhau).