🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

1857 च्या भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील क्रांतिकारकांचा शेवटचा मोठा लष्करी संघर्ष खालीलपैकी कोणत्या शहरात (किल्ल्यात) जून 1858 मध्ये पराभवाने प्रभावीपणे संपुष्टात आला?

EN In which historic city did the last major pitched military confrontation of the 1857 Revolt effectively terminate with the defeat of the rebel forces in June 1858?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
अमृतसर
Amritsar
B
लखनौ
Lucknow
C
ग्वाल्हेर
Gwalior
D
वडोदरा
Vadodara
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (3) ग्वाल्हेर

1857 च्या भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचा प्रभावी शेवट 20 जून 1858 रोजी ग्वाल्हेर (Gwalior) शहरात झाला.

ग्वाल्हेर येथील संघर्षाचे ऐतिहासिक महत्त्व:

1. ग्वाल्हेरवर ताबा: झाशीच्या पतनानंतर राणी लक्ष्मीबाई आणि तात्या टोपे यांनी 1 जून 1858 रोजी ग्वाल्हेरच्या शिंद्यांच्या सैन्याचा पराभव करून ग्वाल्हेरचा अजिंक्य किल्ला ताब्यात घेतला आणि नानासाहेबांना पेशवे म्हणून घोषित केले.
2. कोटा-की-सराईची लढाई: सर ह्यू रोझ (Sir Hugh Rose) याच्या नेतृत्वाखालील ब्रिटीश सैन्याने ग्वाल्हेरला वेढा घातला. 17 जून 1858 रोजी 'कोटा-की-सराई' (Kota-ki-Serai) येथे इंग्रजांशी लढताना झाशीची राणी लक्ष्मीबाई धारातीर्थी पडल्या आणि वीरगतीस प्राप्त झाल्या.
3. ग्वाल्हेरचा पाडाव (20 जून 1858): 20 जून 1858 रोजी ब्रिटिश फौजांनी ग्वाल्हेर किल्ला पुन्हा जिंकून घेतला. या लढाईनंतर 1857 च्या उठावाचा मुख्य संघटित सैनिकी लढा प्रभावीपणे संपला आणि उरलेला संघर्ष केवळ गनिमी काव्यापुरता मर्यादित राहिला.

सर ह्यू रोझचे उद्गार:

• झाशीच्या राणीच्या अतुलनीय शौर्याबद्दल सर ह्यू रोझ या ब्रिटिश सेनापतीने गौरवोद्गार काढले होते की: "येथे ती स्त्री झोपलेली आहे, जी सर्व बंडखोरांमध्ये एकमेव मर्द (पुरुष) होती" (Here lay the woman who was the only man among all the rebels).
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• 1857 च्या उठावाचा प्रभावी अंत: 20 जून 1858 (ग्वाल्हेरचा पाडाव).
• राणी लक्ष्मीबाईंचा शहिदी दिवस व ठिकाण: 17 जून 1858 (कोटा-की-सराई, ग्वाल्हेर).
• झाशी व ग्वाल्हेरमध्ये उठाव दडपणारा ब्रिटिश सेनापती: सर ह्यू रोझ (Sir Hugh Rose).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Gwalior

The pitched, organized military operations of the 1857 Revolt effectively culminated with the recapture of Gwalior by British forces on June 20, 1858.

Significance of the Battle of Gwalior:

1. Seizure of the Rock of Gwalior: Following the evacuation of Kalpi and Jhansi, the allied forces of Rani Lakshmibai, Tatya Tope, and Rao Sahib executed a daring maneuver, marching upon Gwalior on June 1, 1858. Overcoming Jayajirao Scindia's royal troops, they seized the impregnable Gwalior fortress and proclaimed Nana Sahib as the restored Peshwa.
2. Battle of Kota-ki-Serai (June 17, 1858): General Sir Hugh Rose converged upon Gwalior with combined British divisions. On June 17, 1858, near Kota-ki-Serai, Rani Lakshmibai fought valiantly in soldier's attire and sustained mortal battle injuries, achieving immortal martyrdom.
3. Fall of Gwalior (June 20, 1858): On June 20, British forces captured the citadel. With this collapse, all coordinated territorial warfare of the 1857 uprising ceased, transforming into dispersed nomadic guerrilla resistance.

Tribute by General Hugh Rose:

• In his operational dispatch, General Sir Hugh Rose paid tribute to Rani Lakshmibai, writing: "Here lay the woman who was the only man among all the rebels."
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Effective conclusion of the 1857 War: June 20, 1858 at Gwalior.
• Martyrdom of Rani Lakshmibai: June 17, 1858 at Kota-ki-Serai near Gwalior.
• British Commander at Jhansi and Gwalior: General Sir Hugh Rose.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अमृतसर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) लखनौ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) ग्वाल्हेर (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) ग्वाल्हेर**[/gold]
✗ पर्याय (4) वडोदरा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जलसंपदा विभाग: सामान्य ज्ञान व राज्यघटना सराव चाचणी #१
quiz 25 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'एप्रिल २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →