🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

महात्मा गांधींनी भारतातील आपल्या कोणत्या चळवळीदरम्यान पहिल्यांदा उपोषणाचा (First Hunger Strike) राजकीय शस्त्र म्हणून वापर केला होता? (१) खेडा सत्याग्रह (२) अहमदाबाद गिरणी कामगार संप (३) चंपारण सत्याग्रह (४) असहकार चळवळ

EN In which of his movements in India did Mahatma Gandhi undertake a **hunger strike for the first time** as a political tool? (1) Kheda Satyagraha (2) Ahmedabad Mill Strike (3) Champaran Satyagraha (4) Non-Cooperation Movement

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

खेडा सत्याग्रह

Kheda Satyagraha

अहमदाबाद गिरणी कामगार संप

Ahmedabad mill strike

चंपारण सत्याग्रह

Champaran Satyagraha

असहकार चळवळ

Non-Cooperation Movement

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (२) म्हणजेच अहमदाबाद गिरणी कामगार संप आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• पर्याय (२) योग्य आहे: मार्च १९१८ मध्ये गुजरातमधील अहमदाबाद येथील सूत गिरणी मालक आणि कामगार यांच्यात 'प्लेग बोनस' (Plague Bonus) बंद करण्यावरून वाद निर्माण झाला. मालक केवळ २०% वाढ देऊ इच्छित होते, तर महागाईमुळे कामगारांची मागणी ५०% ची होती. गांधीजींनी हस्तक्षेप करून ३५% दरवाढीची न्याय्य मागणी केली. कामगारांचे मनोबल खचू नये म्हणून गांधीजींनी भारतात प्रथमच आमरण उपोषण (First Hunger Strike) सुरू केले. चौथ्या दिवशी गिरणी मालकांनी माघार घेतली आणि लवादाने कामगारांना ३५% वेतनवाढ मंजूर केली.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १ (खेडा सत्याग्रह - १९१८): येथे गांधीजींनी प्रथमच 'असहकार' (Non-Cooperation) हे शस्त्र वापरून शेतकऱ्यांना शेतसारा न भरण्याचे आवाहन केले.

• पर्याय ३ (चंपारण सत्याग्रह - १९१७): येथे गांधीजींनी भारतातील पहिला 'सविनय कायदेभंग' (Civil Disobedience) केला.

• पर्याय ४ (असहकार चळवळ - १९२०): हे गांधीजींचे पहिले देशव्यापी आंदोलन होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अहमदाबाद संपातील महत्त्वाचे सहकारी: अंबालाल साराभाई यांच्या भगिनी अनुसूयाबेन साराभाई यांनी कामगारांचे नेतृत्व केले व गांधीजींना पाचारण केले. या संपानंतर १९२० मध्ये 'अहमदाबाद टेक्सटाईल लेबर असोसिएशन'ची (Majoor Mahajan Sangh) स्थापना झाली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (2) i.e. Ahmedabad mill strike.

Detailed Analysis:

• Option (2) is correct: In March 1918, a major industrial dispute erupted between cotton textile mill owners and workers in Ahmedabad over the withdrawal of the 'Plague Bonus'. While owners offered only a 20% wage concession, workers demanded 50% due to soaring wartime inflation. Gandhi intervened, advising workers to demand a 35% hike through non-violent strike. When workers' resolve faltered, Gandhi undertook his first hunger strike in India to sustain their determination. On the fourth day, the mill owners capitulated and referred the dispute to a tribunal, which awarded the full 35% increase.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Kheda Satyagraha, 1918): Gandhi's first non-cooperation action (revenue withholding).

• Option 3 (Champaran Satyagraha, 1917): Gandhi's first civil disobedience action.

• Option 4 (Non-Cooperation Movement, 1920): Gandhi's first all-India mass movement.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Key personality: Anasuya Sarabhai (social worker and sister of mill owner Ambalal Sarabhai) stood courageously with the mill workers and invited Gandhi. This dispute led to the founding of the Ahmedabad Textile Labour Association (Majoor Mahajan Sangh) in 1920.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) खेडा सत्याग्रह (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) अहमदाबाद गिरणी कामगार संप (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (२) म्हणजेच अहमदाबाद गिरणी कामगार संप** आहे.

⚠️ पर्याय (3) चंपारण सत्याग्रह (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) असहकार चळवळ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अहमदाबाद गिरणी कामगार संप' हे असून ते 'संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ व मराठवाडा मुक्तिसंग्राम' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन