माहितीचा अधिकार तसेच पर्यावरणाचे व मानवी आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी असलेला सामाजिक सहभाग-अधिकार हे संविधानाच्या अनुच्छेद (आर्टिकल) 21 (एकवीस) मध्ये समाविष्ट आहेत. हा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने खालीलपैकी कोणत्या केसमध्ये दिला आहे? (एक निवडा)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था STI Mains 2013 MEDIUM

EN In which of the following cases did the Supreme Court hold that the Right to Information as well as the right to public participation for protection of environment and human health are included under Article 21 of the Constitution?

एस. पी. गुप्ता वि. यु. ओ. आय., ए. आय. आर. 1982 एस. सी. 149. S.P. Gupta v. Union of India, AIR 1982 SC 149

✓

रिसर्च फाऊडेशन फॉर सायन्स, टेक्नॉलॉजी अँड नॅचरल रिसोर्स पॉलिसी वि. आय्. जे. टी. 2007 (11) एस. सी. 49. Research Foundation for Science, Technology and Natural Resource Policy v. Union of India, 2007 (11) SC 49

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

पीपल्स युनियन ऑफ सिव्हील लिबर्टीज, (पी.यु.सी.एल.) वि. यु. ओ.आय., ए.आय.आर., 2003 एस्. सी. 2363. People's Union for Civil Liberties (PUCL) v. Union of India, AIR 2003 SC 2363

यु. ओ. आय. वि. असोसिएशन ऑफ डेमोक्रॅटिक रिफॉर्मस्, ए. आय. आर. 2002 एस्. सी. 2112. Union of India v. Association for Democratic Reforms, AIR 2002 SC 2112

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) [रिसर्च फाऊडेशन फॉर सायन्स, टेक्नॉलॉजी अँड नॅचरल रिसोर्स पॉलिसी वि. आय्. जे. टी. 2007 (11) एस. सी. 49.]

सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:

सर्वोच्च न्यायालयाचा न्यायनिर्णय:

• रिसर्च फाउंडेशन फॉर सायन्स, टेक्नॉलॉजी अँड नॅचरल रिसोर्स पॉलिसी वि. युनियन ऑफ इंडिया (२००७) [(2007) 11 SC 49 / Hazardous Wastes Case]:

या खटल्यामध्ये घातक कचरा आणि पर्यावरणाचे रक्षण यासंबंधी निकाल देताना सर्वोच्च न्यायालयाने असे स्पष्ट केले की:

• मानवी आरोग्य आणि पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी आवश्यक असणारा माहितीचा अधिकार (Right to Information) आणि नागरिकांचा सहभाग-अधिकार (Right to public participation) हा संविधानाच्या अनुच्छेद २१ (Article 21 - Right to Life) मधील सन्मानाने जगण्याच्या आणि निरोगी पर्यावरणाच्या मूलभूत अधिकारात समाविष्ट आहे.

त्यामुळे अचूक खटला रिसर्च फाउंडेशन फॉर सायन्स (२००७) हा आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• माहितीचा अधिकार आणि अनुच्छेद २१ (जीवनाचा हक्क / पर्यावरण व आरोग्य) संबंध: *रिसर्च फाउंडेशन फॉर सायन्स खटला (२००७)*.

• माहितीचा अधिकार आणि अनुच्छेद १९(१)(a) संबंध: *राज नारायण (१९७५) व PUCL (२००३)*.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) [Research Foundation for Science, Technology and Natural Resource Policy v. Union of India, 2007 (11) SC 49]

Detailed Legal Analysis:

In *Research Foundation for Science, Technology and Natural Resource Policy v. Union of India, 2007 (11) SC 49* (Hazardous Waste Management case):

• The Supreme Court held that the right to information and community participation regarding hazardous wastes, human health, and environmental safety is an integral component of the Right to Life under Article 21 of the Constitution.

• This judgment linked access to environmental information directly with Article 21.

Therefore, Option (2) is correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• RTI as part of Article 21 (Right to Life & Environmental Health) ➔ *Research Foundation case (2007)*.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):

#माहितीचाअधिकारअधिनियम२००५ #भारतीयराज्यघटनावराज्यव्यवस्था #MPSCसंयुक्तपूर्वपरीक्षा #राज्यसेवापूर्वपरीक्षा #MPSCसरावप्रश्नसंच #PYQ2013 #MPSCअचूकउत्तरपत्रिका #स्पर्धापरीक्षामार्गदर्शन

← मागील प्रश्न

पुढील प्रश्न →

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

📚 याच विषयातील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न: