खालीलपैकी कोणकोणत्या देशांमध्ये संविधानाने 'दुहेरी नागरिकत्व' (Dual Citizenship) तत्त्वाचा स्वीकार केलेला आहे? (अ) युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका (USA) (ब) स्वित्झर्लंड (Switzerland) (क) ऑस्ट्रेलिया (Australia) खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा:
EN
In which of the following countries is the principle of 'Dual Citizenship' constitutionally or legally recognised?
(a) United States of America (USA)
(b) Switzerland
(c) Australia
Choose the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) - वरील सर्व (अ, ब आणि क).
विश्लेषण:
•
दुहेरी नागरिकत्व (Dual Citizenship) चे दोन पैलू असतात:
१)
अंतर्गत दुहेरी नागरिकत्व (राष्ट्रीय + प्रांतिक नागरिकत्व): अमेरिका आणि स्वित्झर्लंडमध्ये प्रत्येक नागरिक देशाचा (USA/Switzerland) नागरिक असतो आणि त्याचबरोबर तो ज्या राज्यात/कॅन्टनमध्ये राहतो त्याचाही स्वतंत्र नागरिक असतो.
२)
आंतरराष्ट्रीय दुहेरी नागरिकत्व (दोन स्वतंत्र देशांचे नागरिकत्व): अमेरिका, स्वित्झर्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया (२००२ च्या सुधारणेनंतर) या तिन्ही देशांमध्ये त्यांच्या नागरिकांना अन्य देशाचे नागरिकत्व घेण्याची मुभा (Dual nationality) दिली जाते.
•
याउलट, भारताने संघराज्यीय व्यवस्था असूनही ब्रिटन आणि कॅनडाप्रमाणे केवळ 'एकल नागरिकत्व' (Single Citizenship) स्वीकारले आहे.
•
म्हणून तिन्ही देशांमध्ये दुहेरी नागरिकत्व मान्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतात कलम ९ नुसार, कोणत्याही भारतीय नागरिकाने स्वेच्छेने दुसऱ्या देशाचे नागरिकत्व स्वीकारल्यास त्याचे भारतीय नागरिकत्व तात्काळ संपुष्टात येते. भारतात कोणत्याही प्रकारचे दुहेरी नागरिकत्व अस्तित्वात नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) - All of the above (a, b, and c).
Analysis:
•
Dual citizenship operates at two levels in comparative constitutional law:
1.
Federal-State dual citizenship: In the USA and Switzerland, an individual possesses national citizenship as well as citizenship of the specific State (in USA) or Canton (in Switzerland).
2.
Dual nationality: USA, Switzerland, and Australia permit their citizens to acquire or retain foreign citizenship alongside their domestic citizenship without automatic forfeiture.
•
In contrast, India (like Canada and Britain) strictly adheres to the principle of Single Citizenship (Article 9).
•
Hence, dual citizenship is recognised across all three countries (a, b, and c).
Distractor Evaluation:
•
Options (1), (2), and (3): Incomplete lists.
•
Option (4): Correctly includes USA, Switzerland, and Australia.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Under Article 9 of the Indian Constitution, automatic termination of Indian citizenship occurs the moment an Indian citizen voluntarily acquires citizenship of any foreign country.