खालीलपैकी कोणत्या महासागरात अल निनो उष्ण पाण्याचा प्रवाह निर्माण होतो?
EN
In which of the following oceans does the warm water current 'El Niño' originate?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (प्रशांत महासागर - Pacific Ocean) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
एल नीनो (El Niño):
•
हा प्रशांत महासागरामध्ये (Pacific Ocean), दक्षिण अमेरिकेतील पेरू आणि इक्वेडोरच्या किनाऱ्यालगत डिसेंबरच्या सुमारास (नाताळ/ख्रिसमसच्या वेळी) निर्माण होणारा तात्पुरता उष्ण सागरी प्रवाह आहे.
•
स्पॅनिश भाषेत 'एल नीनो' चा अर्थ 'लहान बाळ' (येशू ख्रिस्त - Christ Child) असा होतो.
•
परिणाम: हा उष्ण प्रवाह सामान्यतः तेथील थंड हम्बोल्ट/पेरू प्रवाहाला विस्थापित करतो. यामुळे पॅसिफिक महासागराचे तापमान वाढते, व्यापारी वारे कमजोर पडतात आणि याचा भारतीय मान्सूनवर अनिष्ट परिणाम होऊन भारतात दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
एल नीनो = प्रशांत महासागरातील उष्ण प्रवाह (पेरू किनारा), भारतीय मान्सूनसाठी प्रतिकूल. ला निना = थंड प्रवाह, भारतीय मान्सूनसाठी अनुकूल (चांगला पाऊस).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (Pacific Ocean).
Explanation:
•
El Niño Phenomenon:
•
Originates in the tropical Pacific Ocean off the coast of Peru and Ecuador in western South America around late December.
•
Translates to 'The Little Boy' or 'Christ Child' in Spanish as it typically manifests around Christmas.
•
Oceanic Dynamics: Warm equatorial water overrides the cold, nutrient-rich Humboldt (Peru) Current, collapsing upwelling, weakening trade winds, and perturbing Walker Circulation.
•
Impact on India: Strongly correlates with weakened southwest monsoon rains, often triggering severe drought conditions across the Indian subcontinent.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
El Niño = Abnormal warming of eastern tropical Pacific (detrimental to Indian monsoon). La Niña = Abnormal cooling of eastern tropical Pacific (beneficial for abundant Indian monsoon rains).