खालीलपैकी कोणत्या कार्यपद्धतीमध्ये अन्नद्रव्यांचे परिमाण ठरवणे खुपच अवघड ठरते. अ) पिकांनी घेतलेले ब) पिकांनी न घेतलेले क) निक्षालनाद्वारे ह्यस झालेले ड) मृदेच्या धूपेमूळे ह्यस झालेले पर्यायी उत्तरे:
EN
In which of the following processes is the quantitative estimation of nutrient loss extremely difficult?
a) Uptake by crops
b) Not taken up by crops
c) Lost through leaching
d) Lost due to soil erosion
Alternative answers:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (क आणि ड) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
पिकांनी शोषून घेतलेल्या अन्नद्रव्यांचे प्रमाण (Uptake by crops) झाडांचे नमुने घेऊन प्रयोगशाळेत अचूकपणे मोजता येते.
•
परंतु:
•
क) निक्षालनाद्वारे (Leaching) झालेला ऱ्हास: पाझरून भूगर्भात खोल निघून गेलेली अन्नद्रव्ये (उदा. नायट्रेट) मोजणे अत्यंत गुंतागुंतीचे असते.
•
ड) मृदेच्या धूपेमुळे (Erosion) झालेला ऱ्हास: वाहून जाणाऱ्या मातीसोबत व पृष्ठभागावरील पाण्यासोबत किती पोषणद्रव्ये वाहून गेली, याचे क्षेत्रीय पातळीवर अचूक परिमाण (Quantitative estimation) ठरवणे अत्यंत कठीण ठरते.
•
त्यामुळे निक्षालन व मातीची धूप या दोन्ही मार्गांनी होणाऱ्या अन्नद्रव्यांच्या नुकसानीचे अचूक मापन करणे सर्वात अवघड असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
निक्षालनामुळे प्रामुख्याने नत्राचा ($NO_3^-$) ऱ्हास होतो, तर धूपेमुळे मातीच्या कणांना चिकटलेल्या स्फुरदाचा ($P$) सर्वाधिक भौतिक ऱ्हास होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (c and d).
Explanation:
•
Crop nutrient uptake (a) can be accurately quantified in laboratory settings through destructive plant tissue biomass sampling and chemical analysis.
•
In contrast:
•
c) Leaching losses: Deep vertical percolation of mobile soluble ions (like nitrate and sulfates) beyond the rooting zone into heterogeneous groundwater tables is notoriously difficult to capture and measure.
•
d) Soil erosion losses: The spatial and temporal variability of rainfall intensity, surface runoff velocity, and sediment transport makes precise quantification of eroded particulate nutrients extremely challenging under real field conditions.
•
Therefore, quantifying nutrient losses via leaching and erosion is exceptionally difficult.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Leaching primarily depletes soluble nitrate ($NO_3^-$), whereas surface erosion preferentially carries away particulate phosphorus ($P$) and organic matter bound to clay.