खालीलपैकी कोणत्या नदीखोऱ्यात दख्खन लाव्हा (Deccan Trap) बेसॉल्टचे अधिक्य नाही?
EN
In which of the following river basins is there NO predominance of Deccan Trap basalt?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (वैनगंगा) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
वैनगंगा नदी खोरे (Wainganga Basin):
•
वैनगंगा खोरे हे पूर्व विदर्भात (गोंदिया, भंडारा, गडचिरोली, नागपूर, चंद्रपूर) पसरलेले आहे.
•
या भागात क्रिटेशियस काळातील दख्खन ट्रॅप (बेसॉल्ट) लाव्हाचे थर आढळत नाहीत; तर त्याऐवजी अतिप्राचीन आर्कियन ग्रॅनाईट, नीस खडक, धारवाड कालीन रूपांतरित खडक आणि गोंडवाना कालीन स्तरित खडक आढळतात.
•
त्यामुळे या खोऱ्यात बेसॉल्टचे आधिक्य नाही आणि येथे तांबडी-पिवळसर जांभी मृदा आढळते.
•
तापी आणि पूर्णा खोऱ्यांमध्ये विस्तृत प्रमाणात बेसॉल्ट खडक आणि त्यापासून तयार झालेली सुपीक काळी कसदार (रेगूर) मृदा आढळते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रात बेसॉल्ट नसलेले दोन प्रमुख भूभाग: १) पूर्व विदर्भ (वैनगंगा खोरे - ग्रॅनाईट, नीस, धारवाड, गोंडवाना); २) दक्षिण कोकण (सिंधुदुर्ग व दक्षिण रत्नागिरी - जांभा खडक).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Wainganga).
Explanation:
•
Wainganga River Basin:
•
Located in Eastern Vidarbha (Gondia, Bhandara, Gadchiroli, Nagpur, Chandrapur).
•
This region lies outside the reach of the Cretaceous Deccan Trap basaltic flows.
•
The geological formation here consists predominantly of Archaean crystalline granite-gneiss, Dharwar schists, and Gondwana sedimentary rocks.
•
Conversely, the Tapi and Purna river basins in northern and western Maharashtra are completely dominated by Deccan Trap basalt and deep black regur soils.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Two major areas in Maharashtra lacking Deccan basalt cover: 1) Eastern Vidarbha / Wainganga basin (Archaean/Dharwar/Gondwana); 2) South Konkan (Sindhudurg/Ratnagiri - Laterite capping).