भारतीय राज्यघटनेच्या कितव्या भागात मूलभूत अधिकारांचा समावेश करण्यात आला आहे ?
EN
In which Part of the Constitution of India are Fundamental Rights incorporated?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (तिसऱ्या)
स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ मध्ये (Part III) मूलभूत अधिकारांचा (Fundamental Rights) समावेश करण्यात आला आहे.
१.
भाग ३ ची वैशिष्ट्ये (कलम १२ ते ३५):
•
राज्यघटनेच्या भाग ३ ला 'भारताचा मॅग्ना कार्टा' (Magna Carta of India) असे म्हटले जाते.
•
हा भाग अमेरिकेच्या राज्यघटनेतील 'बिल ऑफ राइट्स' (Bill of Rights) वरून प्रेरित आहे.
•
यात नागरिकांना न्यायप्रविष्ट (Justiciable) मूलभूत हक्क प्रदान करण्यात आले आहेत.
•
मूळ राज्यघटनेत ७ मूलभूत हक्क होते; ४४ व्या घटनादुरुस्तीने (१९७८) संपत्तीचा हक्क (कलम ३१) वगळल्याने सध्या ६ मूलभूत हक्क आहेत:
१.
समानतेचा हक्क (कलम १४-१८)
२.
स्वातंत्र्याचा हक्क (कलम १९-२२)
३.
शोषणाविरुद्धचा हक्क (कलम २३-२४)
४.
धर्मस्वातंत्र्याचा हक्क (कलम २५-२८)
५.
संस्कृती व शिक्षणाचा हक्क (कलम २९-३०)
६.
घटनात्मक उपायांचा हक्क (कलम ३२).
२.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
भाग १: संघराज्य व त्याचे राज्यक्षेत्र (कलम १-४).
•
भाग २: नागरिकत्व (कलम ५-११).
•
भाग ४: राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (कलम ३६-५१).
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय ३ (तिसऱ्या) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
भाग १: संघ व राज्यक्षेत्र (कलम १-४)
•
भाग २: नागरिकत्व (कलम ५-११)
•
भाग ३: मूलभूत अधिकार (कलम १२-३५) - मॅग्ना कार्टा
•
भाग ४: मार्गदर्शक तत्त्वे (कलम ३६-५१)
•
भाग ४A: मूलभूत कर्तव्ये (कलम ५१A).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (तिसऱ्या - Third)
Explanation:
Fundamental Rights are enshrined in Part III of the Constitution of India (Articles 12 to 35):
1.
Salient Features of Part III:
•
Known as the 'Magna Carta of India', Part III was inspired by the US Bill of Rights.
•
These rights are justiciable, enforceable by the Supreme Court (under Article 32) and High Courts (under Article 226).
•
Originally, seven Fundamental Rights were guaranteed; after the 44th Amendment Act (1978) abolished the Right to Property (former Art 31), there are six categories of Fundamental Rights:
1.
Right to Equality (Arts 14–18)
2.
Right to Freedom (Arts 19–22)
3.
Right against Exploitation (Arts 23–24)
4.
Right to Freedom of Religion (Arts 25–28)
5.
Cultural and Educational Rights (Arts 29–30)
6.
Right to Constitutional Remedies (Art 32).
2.
Review of Other Parts:
•
Part I: The Union and its Territory (Arts 1–4).
•
Part II: Citizenship (Arts 5–11).
•
Part IV: Directive Principles of State Policy (Arts 36–51).
Therefore, Option 3 (Third) is the correct choice.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Part III (Articles 12–35) is termed the Magna Carta of India.