प्रसिद्ध सांची स्तूप भारतातील कोणत्या राज्यात आहे?
उत्तर: मध्य प्रदेश (Madhya Pradesh)
उत्तर: मध्य प्रदेश (Madhya Pradesh)
उत्तर: पर्याय 3 (मध्य प्रदेश)
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर मध्य प्रदेश हे आहे.
Important Points
सांची स्तूप हे एक बौद्ध संकुल आहे, जे भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील रायसेन जिल्ह्यातील सांची शहर येथे एका टेकडीवर असलेल्या महान स्तूपासाठी प्रसिद्ध आहे.
हे भोपाळच्या ईशान्येला आहे.
Key Points
सांची येथील महान स्तूप हे भारतातील सर्वात प्राचीन दगडी बांधकामांपैकी एक आहे आणि मूळ म्हणजे सम्राट अशोकाने इ.स.पू. तिसऱ्या शतकात त्याची स्थापना केली होती.
या स्तूपाच्या मूळ बांधकामाची देखरेख अशोकाने केली होती, ज्यांची पत्नी देवी ही जवळच्या विदिशाच्या एका व्यापाऱ्याची मुलगी होती. सांची हे तिचे जन्मस्थान तसेच तिच्या आणि अशोकाच्या विवाहाचे स्थळदेखील होते.
इ.स.पू. पहिल्या शतकात, चार विस्तृतपणे कोरलेली तोरणे (शोभेचे प्रवेशद्वार) आणि संपूर्ण संरचनेला वेढलेले नक्षीदार खांब असलेले कठडे जोडले गेले.
मौर्य काळात बांधलेला सांची स्तूप विटांनी बनलेला होता.
11 व्या शतकापर्यंत संकुलाची भरभराट झाली.
Additional Information
1818 मध्ये, जनरल टेलर नावाच्या ब्रिटीश अधिकाऱ्याने इंग्रजीत सांची स्तूप अस्तित्वाचे दस्तऐवजीकरण केले.
1881 पर्यंत खजिना शोधणारे आणि हौशी पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी स्तूपचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान केले ज्यानंतर प्राचीन स्मारक पुनर्संचयित करण्यासाठी योग्य पावले उचलली गेली.
1902 ते 1928 या काळात भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) चे महासंचालक म्हणून काम केलेले सर जॉन ह्युबर्ट मार्शल यांनी 1912 ते 1919 दरम्यान स्तूपाच्या जीर्णोद्धाराच्या कामावर देखरेख केली.
📌 MPSC परीक्षा टीप: २०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्राची लोकसंख्या घनता (३६५), साक्षरता प्रमाण (८२.३%) आणि लिंगगुणोत्तर (९२९) यांसारखी आकडेवारी आणि जिल्हानिहाय क्रमवारी हमखास विचारली जाते.
Answer: Option 3 (Madhya Pradesh)
Explanation:
Important Points
Sanchi Stupa is a Buddhist complex, famous for its Great Stupa, on a hilltop at Sanchi Town in Raisen District of the State of Madhya Pradesh , India.
It is located in the north-east of Bhopal .
Key Points
The Great Stupa at Sanchi is one of the oldest stone structures in India and was originally commissioned by the emperor Ashoka in the 3rd century BCE.
The original construction work of this stupa was overseen by Ashoka, whose wife Devi was the daughter of a merchant of nearby Vidisha. Sanchi was also her birthplace as well as the venue of her and Ashoka's wedding.
In the 1st century BCE, four elaborately carved toranas (ornamental gateways) and a balustrade encircling the entire structure were added.
The Sanchi Stupa built during Mauryan period was made of bricks.
The complex flourished until the 11th century.
Additional Information
In 1818 , the existence of the Sanchi Stupa was documented in English by a British officer named General Taylor.
Till 1881 treasure hunters and amateur archaeologists caused extensive damage to the Stupa following which appropriate steps were undertaken to restore the ancient monument.
Sir John Hubert Marshall, who served as the Director-General of the ‘Archaeological Survey of India’ (ASI) from 1902 to 1928 supervised the restoration work of the Stupa between 1912 and 1919.
📌 MPSC Exam Tip: Census 2011 statistical metrics for Maharashtra—including density (365), literacy (82.3%), and sex ratio (929)—along with top/bottom district rankings, are frequently examined.
'भारताचा भूगोल' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा भूगोल' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचा भूगोल' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.