केंद्र सरकारच्या सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांच्या (CPSEs) निर्गुंतवणुकीतून (Disinvestment) मिळणाऱ्या निधीचे पारदर्शक व्यवस्थापन व सामाजिक कल्याण योजनांसाठी वापर करण्यासाठी 'राष्ट्रीय गुंतवणूक निधी'ची (National Investment Fund - NIF) स्थापना कोणत्या वर्षी करण्यात आली होती?
EN
In which year was the 'National Investment Fund' (NIF) constituted by the Government of India to channelize disinvestment proceeds from Central Public Sector Enterprises into social infrastructure and viable public enterprises?
योग्य उत्तर पर्याय (३) २००५ (जानेवारी २००५) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
राष्ट्रीय गुंतवणूक निधी (National Investment Fund - NIF):
•
स्थापना: २७ जानेवारी २००५ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजुरी देऊन NIF ची स्थापना केली.
•
पार्श्वभूमी: केंद्र सरकारच्या सार्वजनिक उद्योगांमधील (CPSEs) शेअर्स विकून (निर्गुंतवणूक / Disinvestment) मिळणारा पैसा सरकारी तिजोरीत सामान्य खर्चासाठी विरघळून न जाता तो स्वतंत्रपणे विकास कामांसाठी वापरला जावा, या हेतूने हा निधी सुरू झाला.
•
निधीचे स्वरूप: हा निधी 'भारताच्या एकत्रित निधी'च्या (Consolidated Fund of India) बाहेर ठेवण्यात आला होता आणि त्याचे व्यवस्थापन UTI, SBI आणि LIC यांसारख्या व्यावसायिक फंड मॅनेजर्सकडे सोपवण्यात आले होते.
•
निधीचा वापर (मूळ नियम):
१)
७५% निधी: आरोग्य, शिक्षण आणि रोजगार यांसारख्या सामाजिक पायाभूत सुविधांवर खर्च करणे.
२)
२५% निधी: नफ्यात असणाऱ्या सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योगांचे (PSUs) आधुनिकीकरण व भांडवल विस्तारासाठी वापरणे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (३) अचूक: २००५ मध्ये NIF ची अधिकृत स्थापना झाली.
•
पर्याय (१), (२) आणि (४) चुकीचे वर्ष दर्शवतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
२०१३ मध्ये केंद्र सरकारने NIF च्या नियमांमध्ये सुधारणा करून मेट्रो रेल्वे प्रकल्प, सार्वजनिक बँकांचे पुनर्भांडवलीकरण (Bank Recapitalisation) आणि रेल्वे पायाभूत सुविधांसाठीही NIF चा निधी वापरण्यास मान्यता दिली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) 2005 (January 2005).
Detailed Analysis:
•
National Investment Fund (NIF):
•
Constituted on 27 January 2005 by the Union Cabinet (operationalized in November 2005).
•
Purpose: To institutionalize a dedicated corpus for the disinvestment proceeds of Central Public Sector Enterprises (CPSEs), ensuring receipts were quarantined from funding current revenue deficits.
•
Governance Architecture: Kept outside the Consolidated Fund of India as a permanent institutional fund managed professionally by public asset managers (UTI, SBI Funds, LIC).
•
Statutory Allocation Ratio (Original Mandate):
•
75% of income earned: Directed towards financing social infrastructure (education, public healthcare, and employment schemes).
•
25% of income earned: Allocated towards capital investment in viable and profitable CPSEs to expand domestic manufacturing.
Distractor Analysis:
•
Option (3) is correct: 2005 marks the official establishment of NIF.
•
Options (1), (2), and (4) represent other policy phases.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In 2013, the Cabinet restructured NIF guidelines to permit direct capital financing for metro projects, Indian Railways capex, and recapitalization of public sector banks.