भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील प्रख्यात क्रांतिकारक संघटना असणाऱ्या 'गदर पक्षाची' (Ghadar Party) स्थापना कोणत्या वर्षी झाली होती? (१) १९१३ (२) १९१८ (३) १९२१ (४) १९१५
EN
In which year was the prominent overseas revolutionary organization 'Ghadar Party' formed?
(1) 1913
(2) 1918
(3) 1921
(4) 1915
योग्य उत्तर पर्याय (१) म्हणजेच १९१३ आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (१) योग्य आहे: अमेरिका आणि कॅनडामध्ये स्थायिक झालेल्या भारतीय स्थलांतरित कामगार व बुद्धिजीवींनी १९१३ मध्ये 'पॅसिफिक कोस्ट हिंदुस्थान असोसिएशन'ची (Pacific Coast Hindustan Association) स्थापना केली, जी नंतर गदर पार्टी (Ghadar Party) म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सोहनसिंग भकना हे त्याचे पहिले अध्यक्ष होते आणि लाला हरदयाळ हे त्याचे सरचिटणीस व मुख्य मार्गदर्शक होते.
•
पक्षाचे मुख्यालय अमेरिकेतील सॅन फ्रान्सिस्को येथे 'युगांतर आश्रम' (Yugantar Ashram) या नावाने स्थापन करण्यात आले.
•
१ नोव्हेंबर १९१३ रोजी उर्दू भाषेत आणि ९ डिसेंबर १९१३ रोजी गुरुमुखी लिपीत 'गदर' नावाचे साप्ताहिक वृत्तपत्र सुरू करण्यात आले, ज्याच्या शीर्षकावर "ब्रिटिश राज्याचा दुष्मन" (Enemy of the British Raj) असे लिहिलेले असे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय २ (१९१८): पहिल्या महायुद्धाची समाप्ती आणि गदर क्रांतीच्या खटल्यांचा अखेरचा टप्पा.
•
पर्याय ३ (१९२१): भारतात असहकार चळवळ शिगेला पोहोचली होती.
•
पर्याय ४ (१९१५): गदर पक्षाने २१ फेब्रुवारी १९१५ रोजी भारतात सशस्त्र उठावाची योजना आखली होती (१९१५ चा गदर उठाव), परंतु कृपाल सिंग या फितुरामुळे ही योजना फसली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गदर चळवळीशी संबंधित महाराष्ट्रातील थोर क्रांतिकारक: डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे (कृषितज्ज्ञ व क्रांतिकारक) आणि विष्णू गणेश पिंगळे (ज्यांना गदर उठावाच्या प्रयत्नात अटक होऊन फाशी देण्यात आली).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) i.e. 1913.
Detailed Analysis:
•
Option (1) is correct: The Ghadar movement originated in 1913 when Indian immigrants (predominantly Punjabi Sikh farmers and ex-soldiers alongside students) along the Pacific coast of the US and Canada founded the 'Pacific Coast Hindustan Association'. Baba Sohan Singh Bhakna became its founding president and Lala Har Dayal was the principal ideologue and general secretary.
•
Headquartered at Yugantar Ashram in San Francisco, California, the organization launched its revolutionary weekly newspaper 'Ghadar' on November 1, 1913 (first in Urdu, later in Gurmukhi).
Distractor Analysis:
•
Option 2 (1918): Conclusion of the First World War and the high-profile Hindu-German Conspiracy trial in San Francisco.
•
Option 3 (1921): Height of the Non-Cooperation Movement in India.
•
Option 4 (1915): The ill-fated armed insurrection planned by Ghadarites in northern India scheduled for February 21, 1915, which was betrayed by an internal spy, Kirpal Singh.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Maharashtra connect to the Ghadar Movement: Dr. Pandurang Sadashiv Khankhoje (co-founder and military trainer) and Vishnu Ganesh Pingle (returned from America to execute the 1915 uprising, captured with live bombs at Meerut and martyred).