भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये जहाल (Extremists) आणि मवाळ (Moderates) यांच्यातील तीव्र वैचारिक मतभेदांमुळे काँग्रेसमध्ये पहिली उघड फूट पडलेली ऐतिहासिक घटना 'सुरत विभाजन' (Surat Split) कोणत्या वर्षीच्या अधिवेशनात घडली?
EN
In which year's annual session did the historic 'Surat Split' occur, causing the first major ideological schism between Extremists and Moderates within the Indian National Congress?
योग्य उत्तर 1907 आहे.
सविस्तर माहिती:
•
सुरत फूट (26-27 डिसेंबर 1907): काँग्रेसचे 23 वे अधिवेशन तापी नदीकाठी सुरत येथे भरले.
•
विवादाचे मुद्दे:
1.
अध्यक्षपदाची निवडणूक: जहाल गटाला लाला लजपत राय किंवा लोकमान्य टिळक यांना अध्यक्ष करायचे होते, तर मवाळ गटाने डॉ. रासबिहारी घोष यांना अध्यक्ष केले.
2.
चार ठराव: 1906 च्या कलकत्ता अधिवेशनात संमत झालेले स्वदेशी, बहिष्कार, राष्ट्रीय शिक्षण आणि स्वराज्य हे चार ठराव मवाळ गट मागे घेणार असल्याची अफवा पसरली.
•
फूट: टिळकांना व्यासपीठावरून बोलू दिले गेले नाही; गोंधळ उडाला आणि व्यासपीठावर फिरोजशहा मेहता आणि सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांच्या दिशेने चप्पल फेकण्यात आली.
•
अखेर मवाळांनी पोलिसांच्या मदतीने अधिवेशन बरखास्त केले आणि काँग्रेसमधून जहालांची हकालपट्टी केली.
•
या फुटीचा ब्रिटिशांनी फायदा घेतला: 1908 मध्ये टिळकांना 6 वर्षांची मंडालेची शिक्षा झाली आणि जहाल चळवळ चिरडून टाकण्यात आली.
•
पुढे 1916 च्या लखनौ अधिवेशनात जहाल आणि मवाळ पुन्हा एकत्र आले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सुरत अधिवेशन (1907): अध्यक्ष ➔ डॉ. रासबिहारी घोष. फूट पडली: 1907. पुन्हा एकीकरण: 1916 (लखनौ अधिवेशन, अध्यक्ष: अंबिका चरण मुजुमदार).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is 1907.
Detailed Information:
•
The Surat Split (December 1907): The 23rd session of the Indian National Congress met on the banks of the Tapti River in Surat.
•
Crux of the Conflict:
1.
Presidency contest: Extremists proposed Lala Lajpat Rai (who stepped aside to preserve unity) and then Tilak; Moderates insisted on Dr. Rash Behari Ghosh.
2.
Calcutta Resolutions: Extremists feared Moderates were subtly diluting or dropping the 1906 resolutions on Swadeshi, Boycott, National Education, and Swaraj.
•
The Rupture: When Tilak ascended the podium to move an amendment, he was denied speech. A fracas ensued, a shoe struck Sir Pherozeshah Mehta and Surendranath Banerjee, and the session collapsed in pandemonium.
•
Moderates amended the constitution, formally expelling the Extremists.
•
The British exploited this rift, arresting Tilak in 1908 and sentencing him to six years in Mandalay.
•
The breach was healed nine years later at the Lucknow Session of 1916.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Surat Split took place in 1907 under the presidency of Dr. Rash Behari Ghosh. Re-entry of Extremists occurred at Lucknow (1916).