सन 1981 ते 2011. या कालावधीतील भारतीय लोकसंख्या वाढ आणि काल सापेक्ष बदल कोणती लोकसंख्या संक्रमण अवस्था दर्शविते?
EN
India's population growth and temporal changes during 1981 to 2011 indicates the population transition stage of
योग्य उत्तर पर्याय 1 आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
भारतातील लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण:
•
लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण हा जन्म आणि मृत्यू दर कमी होण्याचा एक दीर्घकालीन कल आहे, ज्यामुळे लोकसंख्येच्या वयाच्या वितरणात लक्षणीय बदल होतो.
•
लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण सिद्धांत आपल्याला सांगतो की कोणत्याही प्रदेशाची लोकसंख्या उच्च जन्म आणि उच्च मृत्यूंपासून कमी जन्म आणि कमी मृत्यूमध्ये बदलते कारण समाज ग्रामीण कृषी आणि अशिक्षित ते शहरी औद्योगिक आणि साक्षर समाजात प्रगती करतो.
•
हे बदल अशा टप्प्यांमध्ये होतात ज्यांना एकत्रितपणे लोकसंख्या चक्र म्हणून ओळखले जाते.
भारतातील लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण:
•
पहिला टप्पा: हळू लोकसंख्या वाढीसह कमी जन्म आणि मृत्यू दर. (1901-1921)
•
दुसरा टप्पा: जन्म आणि मृत्यू दर दोन्ही लक्षणीयरीत्या कमी होतात ज्यामुळे शून्य लोकसंख्या वाढ होते. (1921-1951)
•
तिसरा टप्पा: जलद उच्च वाढीचा कालावधी (1951-1981)
•
चौथा टप्पा: कमी होण्याच्या निश्चित चिन्हांसह उच्च वाढीचा कालावधी. (1981-2011)
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लोकसंख्या संक्रमणाचा सिद्धांत (Demographic Transition): १९८१ ते २०११ दरम्यान भारताने लोकसंख्या संक्रमणाच्या तिसऱ्या टप्प्यात (Stage 3) प्रवेश केला, ज्यामध्ये जन्मदरात घट सुरू होते, परंतु एकूण लोकसंख्या वाढतच राहते (लोकसंख्या वाढीचा घटता वेग).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is option 1.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
Demographic Transition in India:
•
Demographic transition is a long-term trend of declining birth and death rates, resulting in a substantive change in the age distribution of a population.
•
Demographic Transition Theory tells us that the population of any region changes from high births and high deaths to low births and low deaths as society progresses from the rural agrarian and illiterate to urban industrial and literate society.
•
These changes occur in stages which are collectively known as the demographic cycle.
Demographic Transition in India:
•
Stage I: Low birth and death rates with slow population growth. (1901-1921)
•
Stage II: Birth and death rates both decline appreciably leading to zero population growth. (1921-1951)
•
Stage III: Period of Rapid High Growth (1951-1981)
•
Stage IV: The Period of High Growth With Definite Signs of Slowing Down. (1981-2011)
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Demographic Transition Theory: During 1981–2011, India transitioned into Stage 3 of demographic transition, characterized by a declining birth rate and low death rate, leading to slowing annual population growth rate.