नव्याने स्थापित झालेली 'भारत-यूके ग्लोबल सप्लाय चेन ऑब्झर्व्हेटरी' (GSCO) ही प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राच्या सुरक्षेशी संबंधित आहे?
EN
The newly established India-UK Global Supply Chain Observatory (GSCO) primarily addresses supply resilience in which strategic domain?
योग्य उत्तर: [b]पर्याय ३ (महत्त्वपूर्ण आणि धोरणात्मक खनिजे - Critical Minerals)[/b]
[b]महत्त्वाचे मुद्दे व विश्लेषण:[/b]
•
वेधशाळेचे क्षेत्र: ही वेधशाळा महत्त्वपूर्ण खनिजांच्या (Critical Minerals) पुरवठा साखळीवर बारकाईने लक्ष ठेवण्यासाठी स्थापन करण्यात आली आहे.
•
महत्त्वपूर्ण खनिजे: लिथियम, ग्रॅफाइट, कोबाल्ट, निकेल आणि रेअर अर्थ घटक. ही खनिजे सौर पॅनेल, पवन टर्बाइन, ईव्ही बॅटऱ्या आणि चिप्ससाठी आवश्यक असतात.
•
जागतिक एकाधिकार मोडणे: सध्या जागतिक स्तरावर या खनिजांच्या प्रक्रियेवर चीनचे वर्चस्व असल्याने पर्यायी आणि विश्वासार्ह पुरवठा साखळी उभारण्यासाठी हा उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
MPSC GS-1: भारताने ऑस्ट्रेलिया, अमेरिका, जपान आणि युरोपीय देशांसोबत 'मिनरल्स सिक्युरिटी पार्टनरशिप' (MSP) मध्येही सहभाग नोंदवला आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: [b]Option 3 (Critical and strategic minerals)[/b]
[b]Key Points & Explanation:[/b]
•
Focus Area: The India–UK GSCO monitors global availability, refining bottlenecks, and strategic stockpiles of critical and rare-earth minerals.
•
Strategic Essentiality: Minerals such as lithium, graphite, cobalt, nickel, and gallium are foundational to green energy storage, defense sensors, and semiconductor microchips.
•
Geopolitical Goal: Mitigating single-source dependency and establishing de-risked, resilient multinational supply corridors.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
India is also a full member of the US-led Minerals Security Partnership (MSP), a multinational coalition to secure critical mineral supply chains.