सराव केंद्र ➔
पर्यावरण व जैवविविधता Rajyaseva Mains 2023 MEDIUM

_______ ही मूलभूत कार्यात्मक एकक आहे की ज्यामध्ये सजीव आणि निर्जीव सृष्टीचा समावेश असून ते एकमेकांच्या गुणधर्मावर परिणाम करतात आणि आपल्या पृथ्वीतलावरील जैविक अस्तित्वाला दोन्ही आवश्यक आहेत.

EN _______ is a basic functional unit comprising both living organisms and non-living environment interacting with each other, both being necessary for the maintenance of life on Earth.
A
भूविज्ञान Geology
✓
परिसंस्था Ecosystem
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
C
जलचक्र Hydrological cycle
D
सामाजिक-पर्यावरण प्रणाली Socio-ecological system
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २: परिसंस्था (Ecosystem)

स्पष्टीकरण:

'परिसंस्था' (Ecosystem) ही पर्यावरणातील मूलभूत कार्यात्मक एकक (Basic Functional Unit) आहे, ज्यामध्ये जैविक घटक (सजीव - वनस्पती, प्राणी, सूक्ष्मजीव) आणि अजैविक घटक (निर्जीव - माती, पाणी, हवा, सूर्यप्रकाश) एकत्र येऊन परस्परांवर प्रभाव पाडतात.

महत्त्वाचे पैलू:

१. व्याख्या: सजीव आणि त्यांचे भौतिक पर्यावरण यांच्यातील परस्पर आंतरक्रियेतून निर्माण होणाऱ्या स्वयं-नियंत्रित व गतिशील प्रणालीला परिसंस्था म्हणतात.
२. संज्ञा: 'इकोसिस्टम' (Ecosystem) हा शब्द इ.स. १९३५ मध्ये ब्रिटिश पर्यावरणशास्त्रज्ञ ए. जी. टॅन्सले (A. G. Tansley) यांनी सर्वप्रथम मांडला.
३. परिसंस्थेची कार्ये: ऊर्जा प्रवाह (Energy Flow - अन्नसाखळी) आणि पोषकद्रव्यांचे चक्रीकरण (Nutrient Cycling).
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

'इकॉलॉजी' (Ecology / परिस्थितीकी) हा शब्द १८६६ मध्ये अर्नस्ट हेकेल (Ernst Haeckel) यांनी दिला, तर 'इकोसिस्टम' हा शब्द १९३५ मध्ये ए. जी. टॅन्सले यांनी दिला.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2: Ecosystem

Explanation:

An Ecosystem is the fundamental structural and functional unit of ecology, wherein living organisms (biotic community) interact continuously with their non-living physical environment (abiotic components) to sustain energy and nutrient flow.

Key Ecological Tenets:

1. Dynamic Functional Balance: Biotic components (producers, consumers, decomposers) exchange energy and matter with the physical medium (insolation, minerals, water, soil).
2. Origin of Term: The term 'Ecosystem' was coined in 1935 by British ecologist Arthur G. Tansley.
3. Core Functions: Unidirectional energy dissipation through trophic food webs and cyclical biogeochemical turnover of nutrients.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Remember the historic distinction: Ernst Haeckel coined the term 'Ecology' in 1866, whereas A. G. Tansley coined the term 'Ecosystem' in 1935.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →