पर्यावरण व जैवविविधता Rajyaseva Mains 2024 MEDIUM

______ हा हवेचा प्राथमिक प्रदूषक आहे.

EN ______ is a primary air pollutant.
A
नायट्रोजन डायऑक्साइड Nitrogen dioxide
B
नायट्रेट क्षार Nitrate salts
✓
धूर Smoke
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
D
सल्फर ट्रायऑक्साइड Sulphur trioxide
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३: धूर

स्पष्टीकरण:

धूर (Smoke / Soot / कणमय पदार्थ) हा हवेचा प्राथमिक प्रदूषक (Primary Pollutant) आहे, कारण तो थेट ज्वलन स्त्रोतातून (लाकूड, कोळसा किंवा वाहनांच्या इंधनाच्या अपूर्ण ज्वलनातून) वातावरणात सोडला जातो.

प्राथमिक विरुद्ध दुय्यम प्रदूषक:

१. प्राथमिक प्रदूषक (Primary Pollutants): थेट स्त्रोतातून वातावरणात उत्सर्जित होतात. उदा. कार्बन मोनॉक्साईड (CO), सल्फर डायऑक्साईड (SO₂), नायट्रिक ऑक्साईड (NO), काजळी/धूर (Smoke) आणि राख.
२. दुय्यम प्रदूषक (Secondary Pollutants): प्राथमिक प्रदूषक आणि वातावरणातील घटकांमधील रासायनिक अभिक्रियांमधून तयार होतात. उदा. नायट्रोजन डायऑक्साईड (NO₂), सल्फर ट्रायऑक्साईड (SO₃), ओझोन (O₃), PAN आणि सल्फ्यूरिक आम्ल.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

हवेतील २.५ मायक्रॉनपेक्षा कमी आकाराचे सूक्ष्म कण (PM 2.5) थेट मानवी फुफ्फुसाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये प्रवेश करू शकतात, जे धुराचा मुख्य घटक असतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3: Smoke

Explanation:

Smoke (particulate carbon / soot) is a classical primary air pollutant because it is discharged directly into the atmosphere from combustion sources.

Primary vs. Secondary Pollutants:

1. Primary Pollutants: Emitted directly into ambient air from identifiable sources (e.g., Carbon monoxide, Sulphur dioxide, Nitric oxide, Smoke/soot particles, volatile hydrocarbons).
2. Secondary Pollutants: Formed in the air through physical or photochemical reactions among primary pollutants and atmospheric gases (e.g., Ozone, Peroxyacetyl nitrate, Sulphur trioxide, Nitrogen dioxide, acid aerosol salts).
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Particulate Matter ($PM_{2.5}$ and $PM_{10}$) within smoke is classified as a Group 1 human carcinogen by the WHO's International Agency for Research on Cancer (IARC).

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →