...............हा मृदा तयार होण्याच्या प्रक्रियेतील अतिशय क्रियाशील घटक आहे.
EN
............... is an active factor in the process of soil formation.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (हवामान) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
मृदानिर्मितीचे घटक (Factors of Soil Formation):
•
प्रसिद्ध मृदाशास्त्रज्ञ हॅन्स जेनी (Hans Jenny, 1941) यांच्या समीकरणानुसार: $$S = f(Cl, O, R, P, T)$$
•
मृदानिर्मितीच्या घटकांचे दोन गटांत वर्गीकरण केले जाते:
१.
सक्रिय / क्रियाशील घटक (Active Factors): हवामान (Climate) आणि जैविक घटक / वनस्पती व सूक्ष्मजीव (Organisms). हे घटक मृदानिर्मितीसाठी ऊर्जा आणि ओलावा पुरवून रासायनिक व जैविक प्रक्रिया गतिमान करतात.
२.
निष्क्रिय घटक (Passive Factors): मूळ खडक (Parent Material), भूरचना/उंचसखलपणा (Relief), आणि कालावधी (Time).
•
म्हणून हवामान हा अत्यंत क्रियाशील (Active) घटक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मृदानिर्मितीमध्ये 'हवामान' (तापमान व पर्जन्य) हा सर्वात प्रभावी सक्रिय घटक आहे, जो अपक्षयाचा वेग आणि सेंद्रिय द्रव्यांचे विघटन नियंत्रित करतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Climate).
Explanation:
•
Active vs. Passive Soil Forming Factors (Hans Jenny's Equation):
•
Soil formation is formulated as $S = f(cl, o, r, p, t)$, where:
•
Active Factors: Climate ($cl$) and Biosphere / Organisms ($o$). They supply dynamic energy, precipitation, moisture, and biological agents that drive chemical weathering and humus humification.
•
Passive Factors: Parent material ($p$), Topography / Relief ($r$), and Time ($t$), which provide the static template and duration.
•
Hence, climate is the paramount active soil-forming agent.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Climate (temperature and rainfall) determines the rate and depth of weathering and vegetation density in the pedogenic process.