______ यालाच 'जैविक ताबा ठेवणे' असे म्हणतात.
EN
_________ is known as Biological containment.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (जनुकिय बदलाच्या कामासाठी वापरण्यात आलेल्या जीवांना मोकळ्या वातावरणात जगण्यास असमर्थ अशी व्युहरचना करणे / Employing strategies that render an organism used for genetic engineering incapable of survival in open)
स्पष्टीकरण:
जैवसुरक्षेत (Biosafety) दोन प्रकारची नियंत्रणे असतात:
1.
भौतिक ताबा (Physical Containment): सुरक्षित लॅब डिझाईन, एअर फिल्टर्स (HEPA), ग्लोव्ह बॉक्सेस, ऑटोकलेव्ह इत्यादींचा वापर करून सूक्ष्मजीव बाहेर पडू न देणे.
2.
जैविक ताबा (Biological Containment): जनुकीय अभियांत्रिकीमध्ये काम करताना अशा सूक्ष्मजीवांची किंवा वाहकांची (Vectors) रचना करणे, जे प्रयोगशाळेबाहेर नैसर्गिक मोकळ्या वातावरणात जगूच शकणार नाहीत.
•
उदाहरणार्थ: सूक्ष्मजीवांमध्ये अशी उत्परिवर्तने (Auxotrophic mutations) घडवून आणली जातात की ते प्रयोगशाळेतील एका विशिष्ट पोषक द्रव्याशिवाय (उदा. विशिष्ट अमिनो आम्ल) जगू शकत नाहीत. जर ते चुकून प्रयोगशाळेबाहेर निसर्गात पडले, तर अन्नाअभावी त्यांचा त्वरित मृत्यू होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
'बायोलॉजिकल कंटेनमेंट' म्हणजे प्रयोगशाळेत तयार केलेले जीएम सूक्ष्मजीव बाहेर पडल्यास मोकळ्या वातावरणात जिवंत राहू नयेत अशी त्यांची जनुकीय रचना करणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Employing strategies that render an organism used for genetic engineering incapable of survival in open)
Explanation:
•
In recombinant DNA biosafety, containment is structured into two tiers:
1.
Physical Containment: Engineering barriers, negative pressure rooms, HEPA air filtration, autoclaves, and biosafety cabinets.
2.
Biological Containment: Genetic strategies that intentionally render the host organism or vector strictly dependent on specialized laboratory nutrients (auxotrophy) or sensitive to environmental conditions, making it fundamentally incapable of surviving, propagating, or transferring genetic material outside controlled laboratory environments.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Biological containment ensures that genetically engineered organisms cannot survive if accidentally released into the natural open environment.